گربه مانچکین

تاریخچه و خاستگاه نژاد مانچکین

گزارش‌هایی از گربه‌های پاکوتاه در نقاط مختلف جهان از دهه ۱۹۴۰ وجود دارد، از جمله گزارشی از بریتانیا درباره چند نسل گربه پاکوتاه که در جریان جنگ جهانی دوم از بین رفتند. اما نژاد امروزی مانچکین از سال ۱۹۸۳ آغاز شد؛ زمانی که ساندرا هوکندل، معلمی در شهر ریویل در ایالت لوئیزیانا، دو گربه ماده باردار پاکوتاه را زیر یک کامیون پیدا کرد. او یکی از آن‌ها را که مشکی بود نگه داشت و بلک‌بری نامید.

بخشی از بچه‌گربه‌های بلک‌بری هم پاهای کوتاه داشتند. یکی از پسران او به نام تولوز سرآغاز نسل‌های بعدی شد و بیشتر مانچکین‌های امروزی به این دو گربه می‌رسند. نژاد در سال ۱۹۹۱ در یک نمایشگاه ملی گربه در آمریکا به عموم معرفی شد و از همان ابتدا با انتقاد شدید روبه‌رو شد؛ منتقدان پیش‌بینی می‌کردند این گربه‌ها به مشکلات کمر، لگن و پا شبیه سگ‌های داشهوند دچار شوند.

انجمن بین‌المللی گربه (TICA) در سال ۱۹۹۴ مانچکین را در برنامه نژادهای جدید پذیرفت و بعدها به آن وضعیت کامل قهرمانی داد. فدراسیون جهانی گربه (WCF) و چند انجمن کوچک‌تر نیز آن را ثبت می‌کنند. در مقابل، CFA در آمریکا، FIFe در اروپا و GCCF در بریتانیا این نژاد را به‌دلیل نگرانی‌های رفاهی به رسمیت نمی‌شناسند. در برخی کشورها و ایالت‌ها، از جمله هلند و ایالت ویکتوریا و قلمرو پایتخت استرالیا، پرورش گربه‌های پاکوتاه به‌دلیل مشکلات ژنتیکی مرتبط ممنوع یا محدود شده است.

ظاهر و ویژگی‌های ظاهری

مانچکین گربه‌ای کوچک تا متوسط با وزن معمول ۲ تا ۴ کیلوگرم است و نرها کمی سنگین‌ترند. ستون فقرات و بدن طول معمولی دارند و فقط استخوان‌های بلند دست و پا کوتاه شده‌اند؛ پاهای جلو گاهی کمی کمانی هستند. پاهای عقب ممکن است کمی بلندتر از جلو باشند و باعث شوند پشت گربه از عقب به جلو کمی شیب داشته باشد. دم معمولاً به اندازه طول بدن و با نوک گرد است.

بقیه ظاهر مانچکین بسیار متنوع است، چون این نژاد با گربه‌های خانگی معمولی آمیزش داده می‌شود تا تنوع ژنتیکی حفظ شود. سر به شکل گوه‌ای پهن با گونه‌های کمی برجسته، گوش‌های متوسط و چشم‌های گردوشکل است. همه رنگ‌ها و الگوها، از جمله تبی، دورنگ، لاک‌پشتی و کالرپوینت پذیرفته می‌شوند.

پوشش: مانچکین در دو نوع پوشش دیده می‌شود:

• کوتاه‌مو: موی کوتاه و مخملی با تراکم متوسط
• موبلند: موی نیمه‌بلند و ابریشمی با یقه و دم پرپشت که به برس‌کشی بیشتری نیاز دارد

از آمیزش مانچکین با نژادهای دیگر، چند نژاد پاکوتاه دیگر مانند مینوئت (ناپلئون)، بامبینو و کینکالو ساخته شده است. آمیزش مانچکین با اسکاتیش فولد که گاهی با نام‌های تجاری مختلف فروخته می‌شود، دو جهش مرتبط با غضروف و استخوان را در یک گربه جمع می‌کند و از نظر رفاهی بسیار نگران‌کننده است.

خلق‌وخو و رفتار مانچکین

مانچکین گربه‌ای اجتماعی، کنجکاو و بازیگوش است. پاهای کوتاه مانع سرعت آن نیست و در دویدن روی زمین و پیچیدن در مسیرها چابک است. بسیاری از مانچکین‌ها عادت دارند روی پاهای عقب بنشینند و مانند خرگوش یا سمور اطراف را تماشا کنند. علاقه به جمع کردن و پنهان کردن اشیای کوچک براق هم در این نژاد زیاد گزارش شده است.

این گربه معمولاً با کودکان، گربه‌های دیگر و سگ‌های آرام کنار می‌آید و به همراهی با اعضای خانواده علاقه دارد. صدای بلندی ندارد و بیش از حد پرحرف نیست. اخلاق هر مانچکین تا حد زیادی به والدین و تجربه‌های دوران بچه‌گربگی‌اش بستگی دارد، چون ظاهر و رفتار این نژاد مانند بسیاری از نژادهای اصیل یکدست نیست.

نگهداری از گربه مانچکین

تغذیه

مهم‌ترین اصل تغذیه مانچکین پیشگیری از چاقی است. هر کیلوگرم اضافه، فشار بیشتری بر ستون فقرات و مفاصل کوتاه این گربه وارد می‌کند و خطر آرتروز را بالا می‌برد. غذای باکیفیت با پروتئین حیوانی بالا را با سهم دقیق و بر اساس وزن ایده‌آل، در دو تا سه وعده بدهید و خوراکی‌های تشویقی را محدود کنید.

ترکیب غذای خشک و مرطوب برای این نژاد مناسب است؛ غذای مرطوب آب بیشتری به بدن می‌رساند و به سلامت مجاری ادراری کمک می‌کند. ظرف آب و غذا را در ارتفاع کم و در دسترس بگذارید. در گربه‌های میانسال، با نظر دامپزشک می‌توان از غذاهای حاوی امگا ۳ یا مکمل‌های حمایت از مفاصل استفاده کرد.

آراستگی و نظافت

مانچکین کوتاه‌مو هفته‌ای یک بار و مانچکین موبلند هفته‌ای دو تا سه بار به برس‌کشی نیاز دارد. پاهای کوتاه گاهی دسترسی گربه به برخی نواحی بدن مانند پشت و پهلوها را برای تمیز کردن سخت‌تر می‌کند و برس‌کشی منظم این کمبود را جبران می‌کند. ناحیه زیر دم را در مانچکین‌های موبلند تمیز نگه دارید.

ناخن‌ها را هر دو تا سه هفته کوتاه کنید، چون مانچکین ممکن است کمتر از گربه‌های معمولی از اسکرچرهای بلند استفاده کند و ناخن‌هایش بلند شوند. گوش‌ها را هفتگی بررسی کنید و از سنین پایین گربه را به مسواک زدن دندان عادت دهید.

بازی و تحرک

مانچکین پرانرژی است و بازی روزانه هم برای روحیه و هم برای حفظ وزن آن ضروری است. اسباب‌بازی‌هایی که روی زمین حرکت می‌کنند، مانند توپ، موش‌های کوچک، تونل‌های پارچه‌ای و چوب‌پری که نزدیک زمین تکان داده شود، برای این نژاد مناسب‌ترند. بازی‌هایی که گربه را به پرش‌های بلند و فرود سخت تشویق می‌کنند، به‌ویژه در گربه‌های دارای مشکل کمر یا مفاصل، باید محدود شوند.

درخت گربه کم‌ارتفاع با طبقه‌های نزدیک به هم، رمپ یا پله برای رسیدن به مبل و تخت، و اسکرچرهای افقی و عمودی کوتاه، فضای خانه را برای مانچکین قابل‌استفاده‌تر می‌کنند.

زندگی در آپارتمان

مانچکین برای زندگی آپارتمانی و کاملاً خانگی مناسب است. پاهای کوتاه توانایی فرار از خطر و بالا رفتن را محدود می‌کند و به همین دلیل نباید به بیرون از خانه دسترسی داشته باشد. پنجره‌ها و بالکن را با توری ایمن کنید.

ظرف خاک باید لبه کوتاه داشته باشد تا گربه برای ورود و خروج مجبور به پریدن نشود. ظرف‌های آب و غذا و محل خواب را در ارتفاع کم قرار دهید. در گرمای تابستان، مانچکین کوتاه‌مو مشکل خاصی ندارد، اما نوع موبلند به خانه خنک و برس‌کشی بیشتر نیاز دارد.

آموزش مانچکین

مانچکین باهوش و کنجکاو است و با روش تشویق مثبت به‌خوبی آموزش می‌بیند. استفاده از کلیکر و خوراکی‌های کوچک برای آموزش آمدن با صدا زدن، آوردن اسباب‌بازی یا ورود به باکس حمل مؤثر است. آموزش ظرف خاک معمولاً راحت انجام می‌شود، به شرط آنکه ظرف لبه کوتاه داشته باشد.

یکی از کاربردی‌ترین آموزش‌ها برای این نژاد، استفاده از رمپ و پله به جای پریدن از ارتفاع است. رمپ را کنار مبل یا تخت بگذارید و هر بار که گربه از آن استفاده کرد، با خوراکی تشویقش کنید. عادت دادن بچه‌گربه به دست زدن به پاها، کمر و برس‌کشی هم معاینه‌های دامپزشکی بعدی را آسان‌تر می‌کند.

سلامت و بیماری‌های شایع

سلامت مهم‌ترین بحث درباره مانچکین است. پاهای کوتاه این نژاد نتیجه یک جهش غالب است که در سال ۲۰۲۰ پژوهشگران آن را به تغییری ساختاری در ناحیه ژن UGDH مرتبط دانستند. این جهش باعث کندرودیسپلازی، یعنی رشد غیرطبیعی غضروف و استخوان‌های بلند، می‌شود. نکات مهم:

• ژن کشنده در حالت دوگانه: گربه‌ای که دو نسخه از این جهش را به ارث ببرد، در دوران جنینی از بین می‌رود. به همین دلیل از آمیزش دو مانچکین پاکوتاه، به‌طور میانگین حدود یک‌چهارم جنین‌ها زنده نمی‌مانند، نیمی پاکوتاه و یک‌چهارم پابلند متولد می‌شوند. پرورش‌دهندگان معمولاً مانچکین را با گربه پابلند آمیزش می‌دهند.
• آرتروز و درد مفاصل: تغییر شکل استخوان‌ها و مفاصل می‌تواند به آرتروز زودرس و دردی منجر شود که گربه‌ها اغلب پنهانش می‌کنند. کاهش تمایل به بازی و پریدن، کم شدن تمیز کردن بدن یا تغییر در استفاده از ظرف خاک می‌تواند نشانه درد باشد.
• لوردوز: فرورفتگی بیش از حد ستون فقرات در ناحیه پشت که در موارد شدید به اندام‌های داخلی فشار می‌آورد.
• پکتوس اکسکاواتوم: فرورفتگی استخوان جناغ سینه که در موارد شدید ممکن است بر تنفس و قلب اثر بگذارد.

درباره میزان دقیق این مشکلات در جمعیت مانچکین‌ها هنوز داده‌های گسترده و قطعی وجود ندارد، اما به همین دلیل بسیاری از انجمن‌های دامپزشکی و رفاه حیوانات پرورش عمدی گربه‌های کوتوله را توصیه نمی‌کنند. پرورش عمدی مانچکین از نظر رفاه حیوان توصیه نمی‌شود؛ اگر مانچکینی دارید یا قصد پذیرش گربه‌ای نیازمند از این نژاد را دارید، معاینه منظم مفاصل و ستون فقرات، کنترل وزن، عقیم‌سازی و در صورت لزوم مدیریت درد با نظر دامپزشک را جدی بگیرید. این مطالب جنبه آگاهی‌بخشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص دامپزشک نیست.

مانچکین برای چه کسانی مناسب است؟

مانچکین برای کسانی مناسب است که آگاهانه مسئولیت گربه‌ای با نیازهای خاص اسکلتی را می‌پذیرند و آمادگی هزینه‌ها و مراقبت‌های دامپزشکی بلندمدت را دارند. اگر چنین گربه‌ای را می‌پذیرید، این شرایط کمک‌کننده است:

• آپارتمان یا خانه‌ای که بتوان آن را با رمپ، پله و وسایل کم‌ارتفاع تطبیق داد
• خانواده‌ای آرام با کودکانی که گربه را بلند نمی‌کنند و روی کمرش فشار نمی‌آورند
• صاحبی که به کنترل وزن و نشانه‌های پنهان درد توجه می‌کند

اگر جذابیت مانچکین برای شما فقط ظاهر بامزه آن است، بهتر است پیش از تصمیم، درباره مسائل رفاهی کوتولگی با دامپزشک مشورت کنید. پذیرش یک گربه نیازمند از پناهگاه، یا انتخاب نژادی سالم‌تر با اخلاق بازیگوش، مانند حبشی یا دوون رکس، گزینه‌هایی هستند که ارزش بررسی دارند.