گربه دوون رکس

تاریخچه و خاستگاه نژاد دوون رکس

داستان دوون رکس در سال ۱۹۶۰ در شهر کوچک باکفستلی در منطقه دوون انگلستان آغاز شد. زنی به نام بریل کاکس متوجه شد یکی از بچه‌گربه‌های گربه ماده‌اش، موی فرفری دارد. پدر این بچه‌گربه‌ها احتمالاً یک گربه نر ولگرد موفرفری بود که در اطراف یک معدن قدیمی قلع زندگی می‌کرد. کاکس این بچه‌گربه نر سیاه و فرفری را کرلی نامید.

در آن زمان نژاد کورنیش رکس که آن هم موی فرفری داشت، در منطقه همسایه، یعنی کورنوال، شناخته شده بود. کاکس گمان کرد کرلی هم از همان نوع است و او را برای کمک به برنامه پرورش کورنیش رکس در اختیار پرورش‌دهندگان گذاشت. اما همه بچه‌گربه‌هایی که از آمیزش کرلی با کورنیش رکس‌ها متولد شدند، موی صاف داشتند. این نتیجه نشان داد که فرفری بودن موی کرلی از یک جهش ژنتیکی متفاوت ناشی می‌شود و دو نژاد باید جداگانه پرورش داده شوند.

پژوهش‌های بعدی نشان داد جهش دوون رکس در ژن KRT71 قرار دارد که در ساختار کراتین مو نقش دارد؛ جهشی دیگر در همین ژن عامل بی‌مویی نژاد اسفینکس است. به همین دلیل دوون رکس و اسفینکس از نظر ژنتیکی خویشاوندی نزدیکی با هم دارند. دوون رکس در دهه‌های بعد به اروپا و آمریکا راه یافت و امروز همه انجمن‌های بزرگ از جمله CFA، TICA، FIFe و GCCF آن را به رسمیت می‌شناسند.

ظاهر و ویژگی‌های ظاهری

دوون رکس گربه‌ای کوچک تا متوسط با بدنی باریک اما عضلانی و سینه‌ای نسبتاً پهن است. وزن آن معمولاً ۳ تا ۵ کیلوگرم است و ماده‌ها اغلب سبک‌ترند. پاها بلند و باریک، پنجه‌ها کوچک و بیضی‌شکل و دم بلند و باریک با پوشش موی کوتاه است.

سر و صورت: چهره دوون رکس منحصربه‌فرد است. سر کوچک و گوه‌ای پهن با گونه‌های برجسته، پوزه کوتاه و چانه محکم دارد. گوش‌ها بسیار بزرگ، پهن در قاعده و پایین روی سر قرار گرفته‌اند و ظاهری شبیه خفاش یا پری به گربه می‌دهند. چشم‌ها درشت، بیضی‌شکل و با فاصله از هم هستند و ممکن است هر رنگی داشته باشند. سبیل‌ها و ابروها کوتاه، شکننده و پیچ‌خورده‌اند و گاهی می‌شکنند.

پوشش موج‌دار: موی دوون رکس کوتاه، بسیار نرم و موج‌دار است و حالتی شبیه جیر یا پشم بره ایجاد می‌کند. موها نسبت به گربه‌های معمولی نازک‌تر و شکننده‌ترند و ممکن است در بعضی نواحی مانند پشت گوش‌ها، گردن، سینه و شکم پوشش بسیار کم‌پشت یا حتی شبه‌لخت دیده شود. این تراکم کم، در بچه‌گربه‌ها و در دوره‌های تعویض مو بیشتر به چشم می‌آید.

رنگ‌ها: دوون رکس تقریباً در همه رنگ‌ها و الگوها پذیرفته می‌شود:

• رنگ‌های یکدست مانند مشکی، سفید، آبی، کرم، قرمز، شکلاتی و یاسی
• انواع تبی، لاک‌پشتی و دورنگ با سفید
• الگوی کالرپوینت یا سیامی، که گاهی «سی‌رکس» نامیده می‌شود

خلق‌وخو و رفتار دوون رکس

دوون رکس را اغلب «سگی در لباس گربه» توصیف می‌کنند. این نژاد به‌شدت به صاحبش وابسته است، دنبال او از اتاقی به اتاق دیگر می‌رود، روی شانه‌اش می‌نشیند، در آشپزی و کار کامپیوتری شریک می‌شود و شب‌ها اغلب زیر پتو کنار او می‌خوابد. بسیاری از دوون‌ها هنگام شنیدن تحسین، دمشان را تکان می‌دهند.

این گربه بازیگوش و شیطان است و تا سنین بالا حالت بچه‌گربه‌ای خود را حفظ می‌کند. از بالا رفتن، پریدن روی قفسه‌ها و کاوش کیف و کابینت لذت می‌برد و به‌خصوص به غذای انسان علاقه زیادی دارد؛ بشقاب‌های روی میز از دست او در امان نیستند. اشتهای دوون معمولاً بیش از جثه کوچکش است.

دوون رکس با غریبه‌ها، کودکان، سگ‌های آرام و گربه‌های دیگر معمولاً به‌راحتی دوست می‌شود. صدایش بلند نیست، اما با میوهای کوتاه و خرخر بلند ارتباط برقرار می‌کند. نقطه ضعف این اخلاق اجتماعی، تحمل کم تنهایی است؛ دوونی که ساعت‌های طولانی تنها بماند، ممکن است بی‌حوصله، پرسروصدا یا مخرب شود.

نگهداری از گربه دوون رکس

تغذیه

دوون رکس به‌دلیل پوشش کم‌پشت، برای حفظ دمای بدن انرژی بیشتری مصرف می‌کند و معمولاً اشتهای زیادی دارد. با این حال، به‌خاطر میل شدید به غذا، اگر سهم غذا کنترل نشود، به‌راحتی چاق می‌شود. غذای باکیفیت با پروتئین حیوانی بالا را در چند وعده کوچک روزانه بدهید و وزن گربه را ماهانه بررسی کنید.

ترکیب غذای خشک و مرطوب برای این نژاد مناسب است و غذای مرطوب به تأمین آب بدن و سلامت مجاری ادراری کمک می‌کند. آب تازه را در چند نقطه از خانه قرار دهید. چون دوون‌ها به غذای انسان علاقه دارند، غذاهای خطرناک مانند پیاز، سیر، شکلات، انگور و استخوان پخته را از دسترس دور نگه دارید و ظرف‌های غذا را روی میز رها نکنید.

آراستگی و نظافت

موی دوون رکس شکننده است و برس‌کشی شدید یا برس‌های سیمی به آن آسیب می‌زند. معمولاً کشیدن آرام دست یا یک دستکش نرم یا پارچه جیر روی بدن، هفته‌ای یک بار کافی است تا موهای مرده جمع و چربی طبیعی پوست پخش شود.

پوست این نژاد چرب‌تر از گربه‌های معمولی است و به همین دلیل:

• گوش‌ها جرم زیادی تولید می‌کنند و باید هفتگی بررسی و در صورت نیاز با محلول مخصوص گوش گربه تمیز شوند.
• بستر ناخن‌ها ممکن است چربی و جرم قهوه‌ای جمع کند که باید با دستمال مرطوب تمیز شود.
• در صورت چرب شدن پوست یا بوی نامطبوع، حمام با شامپوی ملایم مخصوص گربه هر چند هفته یک بار مفید است؛ پس از حمام گربه را کاملاً خشک و گرم نگه دارید.

ناخن‌ها را هر دو تا سه هفته کوتاه کنید و از سنین پایین گربه را به مسواک زدن عادت دهید. پوست کم‌موی این نژاد در برابر نور شدید آفتاب آسیب‌پذیر است، پس از آفتاب‌گیری طولانی پشت پنجره‌های آفتاب‌رو جلوگیری کنید.

بازی و تحرک

دوون رکس گربه‌ای فعال و شیطان است و روزانه به چند جلسه بازی تعاملی نیاز دارد. اسباب‌بازی‌های چوب‌پر، توپ‌های کوچک برای آوردن (بسیاری از دوون‌ها اسباب‌بازی را برمی‌گردانند) و اسباب‌بازی‌های پازلی غذا مناسب‌اند. درخت گربه، قفسه‌های دیواری و اسکرچرهای عمودی و افقی را در نقاط مختلف خانه بگذارید. تخت‌های گرم، غاری و پتوهای نرم در کنار وسایل بازی جایگاه مهمی دارند، چون این گربه پس از بازی به جایی گرم برای استراحت نیاز دارد.

زندگی در آپارتمان

دوون رکس برای زندگی آپارتمانی مناسب است و باید کاملاً خانگی نگه داشته شود؛ پوشش نازک آن در برابر سرما، آفتاب و خطرات محیط بیرون محافظت کافی ندارد. پنجره‌ها و بالکن را به‌دلیل کنجکاوی و پرش‌های این نژاد با توری ایمن کنید.

این نژاد به سرما بسیار حساس است. در زمستان دمای خانه را مناسب نگه دارید، تخت گرم یا پد گرمایی ایمن مخصوص حیوانات در اختیارش بگذارید و در صورت سرد بودن خانه، پوشیدن لباس گرم مخصوص گربه می‌تواند کمک کند. در تابستان‌های گرم ایران، تحمل گرما در دوون بهتر از نژادهای پرمو است، اما آب کافی و دوری از آفتاب مستقیم اهمیت دارد. ظرف خاک را روزانه تمیز کنید و اگر بیشتر روز خانه نیستید، نگهداری دو گربه را در نظر بگیرید.

آموزش دوون رکس

دوون رکس از باهوش‌ترین و آموزش‌پذیرترین نژادهای گربه است. علاقه زیاد به غذا و توجه صاحب، آموزش با تشویق مثبت و کلیکر را بسیار مؤثر می‌کند. بسیاری از دوون‌ها یاد می‌گیرند با صدا زدن بیایند، اسباب‌بازی را برگردانند، روی شانه بپرند، از حلقه رد شوند یا با قلاده و بند مخصوص گربه قدم بزنند.

جلسه‌های آموزشی را کوتاه و شاد نگه دارید و از خوراکی‌های کوچک استفاده کنید تا تعادل کالری به هم نخورد. یکی از مهم‌ترین آموزش‌ها برای این نژاد، دور نگه داشتن از میز غذا و کابینت‌هاست؛ به جای تنبیه، جای مجاز بالا رفتن مانند درخت گربه نزدیک آشپزخانه فراهم کنید و حضور آنجا را تشویق کنید. آموزش ظرف خاک معمولاً بسیار راحت انجام می‌شود.

سلامت و بیماری‌های شایع

دوون رکس گربه‌ای فعال و معمولاً سالم است، اما چند بیماری ارثی و مشکل خاص پوست در این نژاد شناخته شده است:

• میوپاتی ارثی دوون رکس: بیماری عصبی‌عضلانی ناشی از جهشی در ژن COLQ که معمولاً بین ۳ تا ۲۳ هفتگی ظاهر می‌شود و با ضعف عضلات، افتادن سر و گردن و مشکل در بلع همراه است. تست ژنتیکی برای آن وجود دارد و پرورش‌دهنده معتبر باید والدین را آزمایش کند.
• کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM): ضخیم شدن دیواره قلب که در این نژاد هم گزارش شده است. معاینه قلب و در صورت نیاز اکوکاردیوگرافی توصیه می‌شود.
• دررفتگی کشکک زانو و دیسپلازی لگن: مشکلات مفصلی که با لنگیدن یا کاهش تمایل به پریدن خود را نشان می‌دهند.
• مشکلات پوستی: پوست چرب این نژاد زمینه رشد قارچ مالاسزیا، التهاب پوست و جرم گوش را فراهم می‌کند. همچنین بی‌مویی مادرزادی و درماتیت آتوپیک در این نژاد بیشتر گزارش شده است.
• گروه خونی B: سهم گربه‌های دارای گروه خونی B در دوون رکس نسبتاً زیاد است؛ پیش از تزریق خون و در جفت‌گیری، تعیین گروه خون اهمیت دارد.

عقیم‌سازی، واکسیناسیون کامل، ضدانگل منظم و معاینه سالانه توصیه می‌شود. این مطالب برای آگاهی است و جایگزین معاینه و تشخیص دامپزشک نیست؛ هر نشانه ضعف عضلانی، مشکل بلع، تنفس سریع یا تغییر پوست را به دامپزشک اطلاع دهید.

دوون رکس برای چه کسانی مناسب است؟

دوون رکس برای کسانی مناسب است که گربه‌ای بسیار اجتماعی، بازیگوش و همراه می‌خواهند و از گربه‌ای که همیشه دنبالشان است خوشحال می‌شوند. این نژاد انتخاب خوبی است برای:

• کسانی که در خانه کار می‌کنند یا زمان زیادی در خانه هستند
• خانواده‌های دارای کودک یا حیوانات خانگی دیگر
• افرادی که از ریزش زیاد مو خسته‌اند و پوشش کم‌ریزش می‌خواهند
• علاقه‌مندان به آموزش ترفند و بازی تعاملی

اگر ساعت‌های طولانی خانه نیستید، به گربه‌ای مستقل و آرام علاقه دارید یا خانه‌تان در زمستان سرد است، دوون رکس انتخاب مناسبی نیست. همچنین این نژاد ضدحساسیت نیست؛ ریزش موی کم به معنای نبود حساسیت‌زا نیست و افراد آلرژیک باید پیش از نگهداری، مدتی را در کنار دوون رکس بگذرانند.