گربه ترکیش ون

تاریخچه و خاستگاه نژاد ترکیش ون

گربه‌های نیمه‌موبلند منطقه دریاچه وان در شرق ترکیه، نزدیک مرز ایران، قرن‌هاست در این ناحیه کوهستانی با زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم زندگی می‌کنند. اما نژادی که امروز با نام «ترکیش ون» در انجمن‌های جهانی ثبت می‌شود، در قرن بیستم و در بریتانیا شکل گرفت.

در سال‌های ۱۹۵۴ و ۱۹۵۵، لورا لاشینگتون و سونیا هالیدی که برای کار در ترکیه سفر می‌کردند، چند گربه سفید با سر و دُم رنگی را با خود به انگلستان بردند. لاشینگتون بعدها گربه‌های دیگری از ترکیه وارد کرد و برنامه پرورش را ادامه داد. انجمن بریتانیایی GCCF در سال ۱۹۶۹ این نژاد را با نام «گربه ترکی» به رسمیت شناخت و بعدها نام آن به «ترکیش ون» تغییر کرد تا با ترکیش آنگورا اشتباه نشود.

ترکیش ون در دهه ۱۹۸۰ به آمریکا رسید؛ TICA در سال ۱۹۸۵ به آن مقام قهرمانی داد و CFA آن را در ۱۹۸۸ برای ثبت و در ۱۹۹۴ برای مسابقات قهرمانی پذیرفت.

تفاوت ترکیش ون با گربه وان (وان کدیسی): در خود ترکیه، «وان کدیسی» به گربه بومی سفید یکدست منطقه وان گفته می‌شود که اغلب دوچشم‌رنگ است و نماد شهر وان به شمار می‌رود. اما ترکیش ون نژادی استانداردشده است که ویژگی اصلی‌اش الگوی رنگی ون (سفید با رنگ روی سر و دُم) است. انجمن GCCF گربه سفید یکدست را جداگانه با نام «ترکیش وان‌کدیسی» ثبت می‌کند.

ظاهر و ویژگی‌های ظاهری

ترکیش ون گربه‌ای بزرگ، پهن‌سینه و بسیار عضلانی است با بدنی بلند و استخوان‌بندی محکم. نرها معمولاً ۵ تا ۹ کیلوگرم و ماده‌ها ۳ تا ۵ کیلوگرم وزن دارند و تفاوت جثه دو جنس محسوس است. ارتفاع شانه حدود ۲۳ تا ۲۸ سانتی‌متر است. این نژاد دیر بالغ می‌شود و ممکن است سه تا پنج سال طول بکشد تا به جثه و پوشش کامل برسد.

• سر: پهن و گُوِه‌ای کوتاه با گونه‌های برجسته.
• گوش‌ها: نسبتاً بزرگ، با فاصله مناسب از هم و نوک کمی گرد.
• چشم‌ها: درشت و بیضی؛ کهربایی، آبی یا دوچشم‌رنگ (یک چشم آبی و دیگری کهربایی).
• پاها و پنجه‌ها: پاهای متوسط و قوی، پنجه‌های گرد با دسته‌موی بین انگشتان.
• دُم: بلند و پرمو مثل برس، معمولاً رنگی و گاهی حلقه‌دار.

پوشش مو: موی ترکیش ون نیمه‌بلند، نرم و با بافتی شبیه کشمیر است و زیرپشم ندارد. این مو آب را تا حدی دفع می‌کند و دیرتر خیس می‌شود. در زمستان پوشش بلندتر و پرپشت‌تر است و یقه‌ای دور گردن دیده می‌شود؛ در تابستان مو بسیار کوتاه‌تر می‌شود.

الگو و رنگ‌ها: در الگوی کلاسیک ون، رنگ به سر (معمولاً دو لکه جدا با خط سفید میان آن‌ها) و دُم محدود است و بقیه بدن سفید است. لکه‌های کوچک پراکنده روی بدن هم قابل قبول است. رنگ سنتی، قرمز (حنایی) روی سفید است، اما رنگ‌های کرم، مشکی، آبی، لاک‌پشتی و انواع تبی (راه‌راه) روی سفید هم پذیرفته می‌شوند. برخی گربه‌ها لکه رنگی کوچکی بین دو کتف دارند که در فرهنگ عامه به آن «اثر انگشت خدا» می‌گویند.

خلق‌وخو و رفتار ترکیش ون

ترکیش ون یکی از پرانرژی‌ترین و ورزشکارترین نژادهای گربه است. پاهای عقبی قوی‌اش باعث می‌شود به‌راحتی به بالاترین نقطه خانه بپرد و مدام در حال کاوش باشد.

• علاقه به آب: بسیاری از ترکیش ون‌ها با آب شیر بازی می‌کنند، دست در کاسه آب می‌برند یا کنار وان حمام می‌نشینند. این علاقه در همه افراد یکسان نیست، اما در این نژاد بیشتر از اغلب گربه‌ها دیده می‌شود.
• وفاداری بدون بغلی‌بودن: ترکیش ون به صاحبش وابسته است و همه‌جا دنبالش می‌رود، اما معمولاً دوست ندارد مدت طولانی در آغوش نگه داشته شود.
• هوش و شیطنت: در باز کردن کابینت، انداختن اشیا از روی میز و پیدا کردن اسباب‌بازی‌های پنهان مهارت دارد.
• صدا: نسبتاً کم‌صداست و بیشتر با رفتار و حرکاتش ارتباط برقرار می‌کند.
• غریبه‌ها: با افراد ناآشنا محتاط است و ممکن است ترجیح دهد از بالا مهمان‌ها را تماشا کند.

این گربه برای کسی که از انرژی و شیطنت لذت می‌برد همدمی فوق‌العاده است، اما گربه آرام و نوازش‌پذیر روی پا نیست.

نگهداری از گربه ترکیش ون

تغذیه

ترکیش ون بدنی عضلانی و فعال دارد و به غذای پرپروتئین بر پایه گوشت نیاز دارد. ترکیب غذای خشک کامل و غذای مرطوب، هم انرژی لازم را تأمین می‌کند و هم با رساندن آب بیشتر به بدن از کلیه‌ها و مجاری ادراری محافظت می‌کند.

• چون این نژاد دیر بالغ می‌شود، تا حدود یک‌سالگی از غذای مخصوص بچه‌گربه و سپس غذای بزرگسال استفاده کنید.
• ماده‌ها کوچک‌تر از نرها هستند؛ مقدار غذا را برای هر گربه جداگانه تنظیم کنید.
• بعد از عقیم‌سازی، نیاز انرژی کم می‌شود و خطر چاقی بالا می‌رود؛ وزن را ماهانه بررسی کنید.
• با توجه به علاقه این نژاد به آب، آبخوری فواره‌ای راهی عالی برای افزایش مصرف آب است. آماده باشید که گاهی آب را بیرون بپاشد.

آراستگی و نظافت

نبودِ زیرپشم یعنی موی ترکیش ون به‌ندرت گره می‌خورد. یک بار برس‌کشیدن در هفته با شانه دندانه‌پهن معمولاً کافی است. در بهار که پوشش زمستانی می‌ریزد، ریزش مو بیشتر می‌شود و دو تا سه بار برس در هفته به کاهش گلوله مو کمک می‌کند.

• حمام: معمولاً لازم نیست؛ اما بسیاری از ترکیش ون‌ها در مقایسه با گربه‌های دیگر با آب کنار می‌آیند.
• ناخن: هر دو تا سه هفته کوتاه شود.
• دندان و گوش: مسواک منظم و بررسی هفتگی گوش‌ها توصیه می‌شود.

بازی و تحرک

ترکیش ون روزانه دست‌کم ۳۰ تا ۴۵ دقیقه بازی فعال لازم دارد که بهتر است در چند جلسه تقسیم شود. چوب‌پَر، اسباب‌بازی‌های پرتابی، تونل، توپ‌هایی که می‌توان دنبالشان دوید و پازل‌های غذایی برای ذهن کنجکاو این گربه مناسب‌اند. درخت گربه بلند و محکم که وزن یک نر ۹ کیلوگرمی را تحمل کند ضروری است. برخی صاحبان، ظرف کم‌عمق آب با چند اسباب‌بازی شناور را به‌عنوان بازی تحت نظارت در اختیار گربه می‌گذارند.

زندگی در آپارتمان

ترکیش ون می‌تواند در آپارتمان زندگی کند، اما فقط اگر فضای عمودی کافی، اسکرچرهای محکم و زمان بازی روزانه داشته باشد. در آپارتمان کوچک و بدون سرگرمی، انرژی‌اش به خراب‌کاری تبدیل می‌شود. نگهداری کاملاً خانگی همراه با پنجره‌ها و بالکن توری‌دار ایمن‌ترین گزینه است.

در شهرهای گرم ایران، موی بدون زیرپشم و پوشش تابستانی کوتاه این نژاد به تحمل گرما کمک می‌کند؛ با این حال در روزهای داغ جای خنک و آب کافی فراهم کنید. ظرف خاک بزرگ و جادار (متناسب با جثه درشت این نژاد) را روزانه تمیز کنید. در حمام و آشپزخانه را بسته نگه دارید یا وان را خالی کنید، چون این گربه کنجکاو ممکن است به سراغ آب برود.

آموزش ترکیش ون

ترکیش ون بسیار باهوش است و ترفندها را سریع یاد می‌گیرد. بسیاری از آن‌ها اسباب‌بازی پرتاب‌شده را برمی‌گردانند، به اسم خود واکنش نشان می‌دهند و با آموزش کلیکر کارهایی مثل نشستن، دست دادن یا پریدن از روی مانع را یاد می‌گیرند.

• جلسه‌های آموزش کوتاه، پرهیجان و با پاداش خوراکی باشد.
• برای جلوگیری از پریدن روی میز و کابینت، جای بلند جایگزین (قفسه یا درخت گربه) فراهم کنید و آنجا را جذاب کنید.
• این نژاد ممکن است وقتی بغلش می‌کنید مقاومت کند؛ دست‌زدن و بلند کردن را از بچه‌گربگی به‌تدریج و با تشویق تمرین دهید.
• آموزش قلاده سینه‌ای برای ترکیش ون معمولاً موفق است و می‌تواند راهی برای تخلیه انرژی در محیط امن باشد.

تنبیه بدنی هیچ‌وقت توصیه نمی‌شود و رابطه شما با گربه را خراب می‌کند.

سلامت و بیماری‌های شایع

ترکیش ون مانند بیشتر نژادهای طبیعی، گربه‌ای مقاوم و سالم شناخته می‌شود و عمر ۱۲ سال و بیشتر برای آن معمول است. با این حال توجه به چند مورد مهم است:

• ناشنوایی: برخلاف گربه‌های سفید یکدست، ترکیش ون‌های دارای الگوی ون معمولاً مستعد ناشنوایی نیستند، چون سفیدی آن‌ها از ژن الگوی لکه سفید ناشی می‌شود نه ژن سفید غالب. اما گربه‌های سفید یکدست (وان‌کدیسی) با چشم آبی ممکن است ناشنوا باشند.
• کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM): شایع‌ترین بیماری قلبی گربه‌هاست و در نژادهای مختلف دیده می‌شود. معاینه قلب در چکاپ سالانه اهمیت دارد.
• چاقی: ترکیش ون عقیم‌شده‌ای که بازی کافی ندارد به‌راحتی اضافه‌وزن پیدا می‌کند و این خطر دیابت و مشکلات مفصلی را بالا می‌برد.
• بیماری‌های دندان و لثه: با مسواک‌زدن و معاینه منظم قابل پیشگیری است.

واکسیناسیون کامل، ضدانگل دوره‌ای و عقیم‌سازی به‌موقع (که علامت‌گذاری با ادرار و رفتارهای فصلی را کم می‌کند) پایه سلامت این گربه است. این توضیحات صرفاً آموزشی است و جایگزین معاینه و تشخیص دامپزشک نیست.

ترکیش ون برای چه کسانی مناسب است؟

ترکیش ون برای صاحبانی مناسب است که گربه‌ای فعال، باهوش و پرماجرا می‌خواهند و از وقت گذاشتن برای بازی لذت می‌برند.

• مناسب برای: افراد و خانواده‌های پرجنب‌وجوش، صاحبانی که با گربه‌های پرانرژی تجربه دارند، خانه‌هایی با فضای کافی یا امکان ساخت فضای عمودی، و کودکان بزرگ‌تری که بازی با گربه را دوست دارند.
• چالش‌برانگیز برای: کسانی که گربه‌ای آرام و بغلی می‌خواهند، افرادی که ساعت‌های طولانی بیرون از خانه‌اند، و خانه‌های پر از اشیای شکستنی روی قفسه‌ها.

اگر به دنبال همدمی وفادار و پرانرژی هستید که هر روز شما را با شیطنتی تازه غافلگیر کند و حتی شاید کنار شیر آب منتظرتان بنشیند، ترکیش ون انتخاب جالبی خواهد بود.