گربه بیرمن یا «گربه مقدس برمه» نژادی نیمه‌موبلند و کالرپوینت است که با چشمهای آبی تیره، موی ابریشمی و چهار پنجه کاملاً سفید شناخته میشود؛ پنجه‌هایی که انگار دستکش سفید به دست کرده‌اند. رنگ تیره گوش‌ها، صورت، پاها و دم، در کنار بدن روشن، ظاهری شبیه سیامی اما با موی بلندتر و بدنی پُرتر به آن داده است.
بیرمن گربهای آرام، مهربان و اجتماعی است که دوست دارد کنار اعضای خانواده باشد، اما مانند برخی نژادها پرتوقع و پرسروصدا نیست. موی آن زیرپشم ضخیم ندارد و به همین دلیل نسبت به پرشین کمتر گره میخورد. این ویژگی‌ها بیرمن را به گزینه‌ای مناسب برای آپارتمان و خانواده‌های دارای کودک تبدیل کرده است. در ادامه افسانه و تاریخچه، ظاهر، اخلاق، نگهداری و بیماری‌های این نژاد را بررسی می‌کنیم.
ویژگی‌های بیرمن در یک نگاه
امتیاز از ۱ تا ۵، در مقایسه با نژادهای دیگر گربه.
رفتار و خلق‌وخو
انرژی و آموزش
نگهداری و سلامت
تاریخچه و خاستگاه نژاد بیرمن
خاستگاه بیرمن با افسانه‌ای مشهور گره خورده است. طبق این افسانه، در معبدی در برمه (میانمار امروزی) گربهای سفید به نام سینه همراه کاهن پیر معبد زندگی می‌کرد. هنگام حمله به معبد، کاهن در برابر مجسمه الهه‌ای با چشمان آبی جان داد. سینه پاهایش را روی بدن کاهن گذاشت و موی او رنگ طلایی، صورت و پاها و دمش رنگ خاک و چشمانش آبی شد، اما پنجه‌هایی که روی کاهن بود، سفید و پاک باقی ماند. این داستان زیبا، افسانه است و سند تاریخی برای آن وجود ندارد.
آنچه مستند است، شکل‌گیری نژاد در فرانسه در دهه‌های ۱۹۱۰ و ۱۹۲۰ است. روایت‌های مختلفی درباره ورود نخستین گربه‌ها از آسیا به فرانسه وجود دارد که هیچ‌کدام به‌طور قطعی اثبات نشده است. بسیاری از پژوهشگران معتقدند پرورش‌دهندگان فرانسوی با آمیزش گربههای کالرپوینت و موبلند، این نژاد را ساخته‌اند. یکی از نخستین گربههای ثبت‌شده، ماده‌ای به نام پوپه دو مادالپور بود و بیرمن در سال ۱۹۲۵ در فرانسه به رسمیت شناخته شد.
جنگ جهانی دوم این نژاد را تا مرز نابودی برد و گفته میشود در اروپا تنها دو گربه بیرمن زنده ماندند. پرورش‌دهندگان پس از جنگ با آمیزش این دو گربه با نژادهایی مانند پرشین و سیامی، نژاد را دوباره احیا کردند و چند نسل طول کشید تا ظاهر اصیل بیرمن دوباره تثبیت شود. این نژاد در سال ۱۹۶۶ در بریتانیا و در سال ۱۹۶۷ توسط CFA در آمریکا به رسمیت شناخته شد و امروز همه انجمن‌های بزرگ آن را ثبت می‌کنند.
ظاهر و ویژگی‌های ظاهری
بیرمن گربهای متوسط تا نسبتاً درشت با بدنی کشیده، استخوانبندی محکم و عضلانی است. نرها معمولاً ۵ تا ۷ کیلوگرم و مادهها حدود ۴ تا ۶ کیلوگرم وزن دارند. پاها متوسط و ستبر، پنجه‌ها گرد و بزرگ و دم با طول متوسط و پوشش پرپشت است.
سر و صورت: سر پهن و گرد با پیشانی کمی برآمده، گونه‌های پر و پوزه‌ای قوی است. بینی طول متوسط دارد و صورت برخلاف پرشین تخت نیست. گوش‌ها متوسط با نوک گرد هستند. چشم‌ها همیشه آبی و گرد هستند و هرچه آبی عمیق‌تر باشد، در استاندارد نژاد ارزشمندتر است.
دستکش‌های سفید: شاخص‌ترین ویژگی بیرمن، پنجههای سفید آن است:
- در پاهای جلو، سفیدی به شکل دستکش کوتاه و هم‌اندازه روی پنجه‌ها قرار دارد.
- در پاهای عقب، سفیدی پنجه‌ها در پشت پا به شکل نواری رو به بالا ادامه پیدا میکند که به آن بند یا «لِیس» گفته میشود.
- تقارن دستکش‌ها در استاندارد نمایشگاهی اهمیت زیادی دارد، اما برای گربه خانگی فقط موضوعی ظاهری است.
پوشش و رنگ‌ها: موی بیرمن نیمهبلند تا بلند، ابریشمی و نرم است و زیرپشم ضخیم ندارد؛ به همین دلیل کمتر از پرشین گره میخورد. دور گردن یقه‌ای پرپشت و روی پهلوها موی بلندتری دیده میشود. بدن رنگ روشن کرم تا سفید متمایل به طلایی دارد و رنگ تیره فقط در نقاط انتهایی، یعنی صورت، گوش‌ها، پاها و دم دیده میشود. رنگ‌های اصلی پوینت شامل سیل (قهوه‌ای تیره)، آبی، شکلاتی و یاسی هستند و بسیاری از انجمن‌ها رنگ‌های قرمز، کرم، لاک‌پشتی و الگوی تبی‌پوینت را هم می‌پذیرند.
بچه‌گربه‌های بیرمن سفید به دنیا می‌آیند و رنگ نقاط انتهایی در هفته‌ها و ماه‌های بعد ظاهر میشود. رنگ کامل و نهایی معمولاً تا حدود دو سالگی شکل می‌گیرد. در این الگوی رنگی که به دما وابسته است، نواحی سردتر بدن تیره‌تر می‌شوند.
خلق‌وخو و رفتار بیرمن
بیرمن گربهای ملایم، آرام و بسیار اهل خانواده است. دوست دارد در اتاقی باشد که اعضای خانواده هستند، شما را با آرامش از اتاقی به اتاق دیگر دنبال کند و کنارتان روی مبل بنشیند. بسیاری از بیرمن‌ها از بغل شدن و نشستن روی پا لذت می‌برند، اما برخلاف نژادهای پرتوقع، برای جلب توجه اصرار و سروصدا نمی‌کنند.
صدای بیرمن آرام و کم است و معمولاً با میوهای نرم و خرخر ارتباط برقرار میکند. این گربه کنجکاو و بازیگوش هم هست، اما انرژی آن متعادل است و معمولاً اهل ریختن وسایل از قفسه‌ها و خراب‌کاری نیست. بیرمن با کودکان، گربههای دیگر و سگهای آرام بهخوبی کنار میآید و در خانههای چندحیوانی معمولاً نقش صلح‌طلب را دارد.
نقطه حساس این اخلاق اجتماعی، تنهایی طولانی است. بیرمنی که هر روز ساعت‌های زیادی تنها بماند، ممکن است افسرده، کم‌اشتها یا بی‌حال شود. اگر بیشتر روز خانه نیستید، داشتن یک گربه همراه دیگر می‌تواند برایش بسیار مفید باشد.
نگهداری از گربه بیرمن
تغذیه
بیرمن کم‌تحرک‌تر از نژادهای ورزشکار است و اگر غذای آن کنترل نشود، به‌راحتی اضافه‌وزن پیدا میکند. غذای باکیفیت با پروتئین حیوانی بالا را در دو یا سه وعده اندازه‌گیری‌شده بدهید و از ظرف همیشه‌پر پرهیز کنید. وزن و شکل بدن را ماهانه بررسی کنید؛ موی پرپشت ممکن است چاقی را پنهان کند، پس دنده‌ها را با دست لمس کنید.
با توجه به گزارش بیماری مزمن کلیه در این نژاد، رساندن آب کافی به بدن اهمیت ویژه دارد. ترکیب غذای مرطوب با غذای خشک، قرار دادن چند ظرف آب در نقاط مختلف خانه و استفاده از آبخوری چشمهای، مصرف آب را بالا می‌برد. در فصل ریزش مو، غذاهای مخصوص کنترل گلوله مویی می‌توانند کمک کنند.
آراستگی و نظافت
موی بیرمن ابریشمی است و به‌دلیل نداشتن زیرپشم ضخیم، نگهداری آن از بیشتر نژادهای موبلند ساده‌تر است. هفتهای یک تا دو بار شانه کردن با شانه فلزی دندانه‌متوسط و سپس برس نرم کافی است. در فصل‌های پرریزش بهار و پاییز، دفعات برس‌کشی را بیشتر کنید.
- پشت گوش‌ها، زیر بغل، یقه و شلوارک پشت ران‌ها را با دقت شانه کنید، چون احتمال گره در این نواحی بیشتر است.
- ناحیه زیر دم را تمیز نگه دارید.
- دستکش‌های سفید ممکن است کثیف شوند؛ تمیز کردن آن‌ها با دستمال مرطوب معمولاً کافی است.
حمام فقط در صورت نیاز لازم است. ناخن‌ها را هر دو تا سه هفته کوتاه کنید، گوش‌ها را هفتگی بررسی کنید و از سنین پایین گربه را به مسواک زدن عادت دهید.
بازی و تحرک
بیرمن به بازی‌های آرام و تعاملی علاقه دارد. روزانه دو جلسه ۱۰ تا ۱۵ دقیقه‌ای بازی با چوب‌پر، توپ‌های سبک یا اسباب‌بازی‌های شکار برای حفظ وزن و نشاط آن کافی است. اسباب‌بازی‌های پازلی غذا هم ذهن آن را مشغول نگه می‌دارد. یک درخت گربه با سکوهای پهن و راحت، اسکرچر عمودی بلند و یک تخت نرم کنار پنجره، فضای ایده‌آل بیرمن را می‌سازد. این نژاد اهل بالا رفتن‌های پرخطر نیست، اما از تماشای بیرون از سکوی پنجره لذت می‌برد.
زندگی در آپارتمان
بیرمن یکی از مناسبترین نژادها برای زندگی آپارتمانی است: آرام و کمصداست، به فضای زیاد نیاز ندارد و زندگی کاملاً خانگی را بهخوبی میپذیرد. پنجرهها و بالکن را با توری ایمن کنید. ظرف خاک را در جای آرام قرار دهید، روزانه تمیز کنید و در خانههای چندگربه‌ای به ازای هر گربه یک ظرف و یکی اضافه در نظر بگیرید.
در تابستان‌های گرم ایران، پوشش نیمهبلند بیرمن تحمل گرما را کم میکند. خانه را خنک نگه دارید، آب تازه بیشتری بگذارید و برس‌کشی را جدی‌تر بگیرید. نکته جالب اینکه در الگوی رنگ وابسته به دما، گربه‌هایی که در محیط خنک‌تر زندگی می‌کنند، ممکن است رنگ نقاط تیره و حتی سایه بدن تیره‌تری پیدا کنند.
آموزش بیرمن
بیرمن باهوش و مایل به همکاری است و با روش تشویق مثبت بهخوبی آموزش می‌بیند. آموزش ظرف خاک و استفاده از اسکرچر معمولاً به‌سرعت انجام میشود. بسیاری از بیرمن‌ها با کلیکر و خوراکی‌های کوچک یاد می‌گیرند با صدا زدن بیایند، اسباب‌بازی را برگردانند یا وارد باکس حمل شوند.
این گربه به لحن صدا حساس است؛ تنبیه یا فریاد فقط باعث ترس و کناره‌گیری آن میشود. جلسه‌های آموزشی را کوتاه نگه دارید و آن‌ها را با بازی ترکیب کنید. عادت دادن بچه‌گربه به شانه کردن، دست زدن به پنجه‌ها و گوش‌ها و سفر کوتاه با باکس حمل، نگهداری و مراجعه به دامپزشک را در آینده آسان‌تر میکند.
سلامت و بیماری‌های شایع
بیرمن در مجموع نژادی با عمر مناسب است و در یک بررسی در بریتانیا، میانگین عمر آن بیشتر از میانگین گربه‌ها گزارش شده است. با این حال چند مشکل سلامت در این نژاد شناخته شده است:
- بیماری مزمن کلیه: بیرمن‌ها در برخی پژوهش‌ها در معرض خطر بیشتری برای بیماری کلیه بوده‌اند. نکته مهم اینکه سطح کراتینین و SDMA خون در بیرمن‌های سالم هم ممکن است بالاتر از سایر گربه‌ها باشد؛ بنابراین تفسیر آزمایش کلیه باید با در نظر گرفتن نژاد و توسط دامپزشک انجام شود.
- کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM): ضخیم شدن دیواره قلب که در این نژاد هم گزارش شده است. معاینه قلب در چکاپ سالانه توصیه میشود.
- بی‌مویی مادرزادی همراه با نقص تیموس: بیماری ارثی نادری که در آن بچه‌گربه بدون مو و با سیستم ایمنی ضعیف به دنیا میآید و معمولاً زنده نمی‌ماند. تست ژنتیکی برای آن وجود دارد.
- تشنج‌های رفلکسی شنوایی: نوعی تشنج که با صداهای ناگهانی و زیر ایجاد میشود و بیشتر در گربههای مسن دیده شده است؛ بیرمن از نژادهای مستعد آن گزارش شده است.
- درموئید قرنیه و گروه خونی B: رشد بافت پوست‌مانند روی قرنیه در برخی بیرمن‌ها دیده شده و سهم گروه خونی B در این نژاد نسبتاً زیاد است.
عقیم‌سازی، واکسیناسیون، ضدانگل منظم و معاینه سالانه، و پس از ۷ سالگی آزمایش خون و ادرار سالانه توصیه میشود. این مطالب جنبه آگاهی‌بخشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص دامپزشک نیست؛ افزایش تشنگی و ادرار، کاهش وزن یا تنفس سریع را جدی بگیرید و به دامپزشک اطلاع دهید.
بیرمن برای چه کسانی مناسب است؟
بیرمن برای کسانی مناسب است که گربهای آرام، مهربان و خوش‌برخورد میخواهند که اهل خانواده باشد اما خانه را به هم نریزد. این نژاد انتخاب خوبی است برای:
- خانواده‌هایی با کودکان، حتی کودکان کوچک‌تری که رفتار ملایم با حیوان را یاد گرفته‌اند
- ساکنان آپارتمان که به گربهای کمصدا و خانگی نیاز دارند
- خانه‌هایی که گربه یا سگ آرام دیگری دارند
- سالمندان یا افرادی که همدمی آرام و بغلی میخواهند
اگر ساعت‌های طولانی خانه نیستید و امکان نگهداری گربه دوم را ندارید، یا حوصله شانه کردن هفتگی و جمع کردن موی ریخته‌شده را ندارید، بهتر است گزینه‌های دیگر را هم بررسی کنید. افراد دارای آلرژی به گربه هم باید پیش از نگهداری مدتی را کنار این نژاد بگذرانند.
عکس‌های گربه بیرمن
پرتره گربه بیرمن سیل پوینت با چشمهای آبی تیره
گربه بیرمن نر بلو پوینت با دستکش‌های سفید روی مبل
عکس: sk_catz · CC BY-SA 3.0
بچه گربه بیرمن چهار ماهه با چشمهای آبی روی تخت
عکس: Alekos · CC BY-SA 3.0
بیماری‌هایی که باید بشناسید
بیماری مزمن کلیه
بیرمن‌ها در برخی پژوهش‌ها مستعد بیماری کلیه بوده‌اند، اما کراتینین و SDMA در بیرمن‌های سالم هم ممکن است بالاتر باشد. تفسیر آزمایش کلیه باید با توجه به نژاد انجام شود.
کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM)
ضخیم شدن دیواره عضله قلب که در این نژاد گزارش شده است. معاینه قلب در چکاپ سالانه و اکوکاردیوگرافی در صورت شنیدن سوفل توصیه میشود.
بی‌مویی مادرزادی و نقص تیموس
بیماری ارثی نادری که بچه‌گربه را بدون مو و با ایمنی بسیار ضعیف به دنیا می‌آورد. تست ژنتیکی والدین از تولد بچه‌گربه بیمار جلوگیری میکند.
تشنج‌های رفلکسی شنوایی
تشنج‌هایی که با صداهای ناگهانی و زیر ایجاد می‌شوند و بیشتر در گربههای مسن دیده شده‌اند. بیرمن از نژادهای مستعد آن گزارش شده است.
ناسازگاری گروه خونی
سهم گروه خونی B در بیرمن نسبتاً زیاد است. پیش از تزریق خون و در برنامه جفت‌گیری باید گروه خون مشخص شود.
این اطلاعات جایگزین معاینهٔ دامپزشک نیست. اگر نشانه‌ای از بیماری در گربه خودت دیدی، هرچه زودتر با دامپزشک مشورت کن.
بیرمن داری یا می‌خواهی بگیری؟
غذا، واکسن، رفتار یا علائم بیماری: سؤالت را بپرس تا دستیار پت‌وی با توجه به شرایط پتت جواب بدهد.
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ بیرمن
گربه بیرمن چقدر عمر میکند؟
طول عمر بیرمن معمولاً ۱۲ تا ۱۶ سال است و در یک بررسی در بریتانیا، میانگین عمر این نژاد بیشتر از میانگین کل گربه‌ها گزارش شد. کنترل وزن، رساندن آب کافی به بدن، بررسی منظم کلیه و قلب، واکسیناسیون و زندگی خانگی و ایمن بیشترین تأثیر را در طول عمر آن دارند.
تفاوت بیرمن با راگدال چیست؟
هر دو کالرپوینت، چشمآبی و آرام هستند، اما بیرمن همیشه چهار پنجه کاملاً سفید به شکل دستکش دارد و جثه آن معمولاً کوچکتر است. راگدال درشتتر است و در سه الگوی کالرپوینت، میتد و دورنگ دیده میشود؛ الگوی دورنگ راگدال سفیدی وسیع روی صورت و بدن دارد. موی بیرمن ابریشمی و بدون زیرپشم ضخیم است.
تفاوت بیرمن با سیامی چیست؟
هر دو الگوی کالرپوینت و چشم آبی دارند، اما سیامی کوتاهمو، باریک و کشیده با سر گوهای و گوشهای بزرگ است و بسیار پرحرف و پرانرژی است. بیرمن موی نیمهبلند، بدنی پرتر، سر گرد و پنجههای سفید دارد و اخلاقش آرام و کمصدا است. بیرمن برای کسانی که گربه آرام میخواهند مناسبتر است.
آیا گربه بیرمن برای آپارتمان مناسب است؟
بله، بیرمن یکی از مناسبترین نژادها برای آپارتمان است؛ آرام و کمصداست، به فضای زیاد نیاز ندارد و زندگی کاملاً خانگی را میپذیرد. درخت گربه، اسکرچر، سکوی کنار پنجره و توری ایمن برای پنجرهها کافی است. در تابستان خانه را خنک نگه دارید، چون پوشش نیمهبلند تحمل گرما را کم میکند.
چرا بچه گربه بیرمن سفید است؟
بیرمن الگوی رنگی کالرپوینت دارد که به دمای بدن وابسته است. در رحم مادر، بدن بچه‌گربه یکنواخت گرم است و رنگدانه تیره تشکیل نمی‌شود؛ به همین دلیل بچه‌گربه‌ها سفید متولد می‌شوند. پس از تولد، نواحی سردتر بدن مانند گوش‌ها، صورت، پاها و دم کم‌کم تیره می‌شوند و رنگ نهایی تا حدود دو سالگی کامل میشود.
آیا گربه بیرمن مو میریزد؟
بیرمن ریزش موی متوسطی دارد که در بهار و پاییز بیشتر میشود. موی آن زیرپشم ضخیم ندارد و به همین دلیل کمتر از پرشین گره میخورد. شانه کردن هفتهای یک تا دو بار و در فصل ریزش بیشتر، مقدار موی روی مبل و لباس را کم میکند و از گلوله مویی هم پیشگیری میکند.
آیا بیرمن با بچهها و حیوانات دیگر کنار میآید؟
بیرمن یکی از صبورترین و اجتماعیترین نژادهای گربه است و معمولاً با کودکان، گربههای دیگر و سگهای آرام بهخوبی کنار میآید. ملایمت و آرامش آن را برای خانههای پرجمعیت مناسب میکند. همچنان باید به کودکان یاد داد گربه را آرام بلند کنند و اجازه دهند هر وقت خواست دور شود.
گربه بیرمن چقدر بزرگ میشود؟
بیرمن گربهای متوسط تا نسبتاً درشت است؛ نرها معمولاً ۵ تا ۷ کیلوگرم و مادهها حدود ۴ تا ۶ کیلوگرم وزن دارند. استخوانبندی محکم و موی نیمهبلند باعث میشود بزرگتر از وزن واقعیاش به نظر برسد. رشد بدن و کامل شدن رنگ پوینتها معمولاً تا حدود دو سالگی ادامه دارد.
گربه بیرمن با این نام‌ها و املاها هم شناخته و جستجو میشود: گربه بیرمن، گربه مقدس برمه، برمن، بیرمن مقدس، بیرمان، گربه برمه‌ای، Birman، Sacred Cat of Burma.
