گربه جنگلی نروژی

تاریخچه و خاستگاه نژاد جنگلی نروژی

جنگلی نروژی یک نژاد طبیعی است که طی قرن‌ها در آب‌وهوای سخت نروژ شکل گرفت. احتمالاً نیاکان آن گربه‌های کوتاه‌مویی بودند که از جنوب اروپا به شمال رسیدند و در طول نسل‌ها، فقط گربه‌هایی با موی بلند و ضدآب در زمستان‌های اسکاندیناوی دوام آوردند. گفته می‌شود این گربه‌ها در حدود هزار سال پیش به‌عنوان گربه کشتی همراه وایکینگ‌ها سفر می‌کردند و موش‌ها را از انبارها دور نگه می‌داشتند.

در افسانه‌های اسکاندیناوی از «اسکوگ‌کَت» به‌عنوان گربه‌ای کوه‌نشین و افسانه‌ای یاد شده که می‌توانست از صخره‌های صاف بالا برود. برخی هم گربه‌های بزرگی را که ارابه فریا، الهه اساطیر نوردیک، را می‌کشیدند به این نژاد نسبت می‌دهند.

پرورش رسمی نژاد در قرن بیستم آغاز شد. نخستین باشگاه این نژاد در سال ۱۹۳۸ در اسلو تأسیس شد، اما جنگ جهانی دوم و آمیزش گسترده با گربه‌های خیابانی، نژاد را تا آستانه انقراض برد. پس از جنگ، دوستداران نژاد برنامه حفاظت رسمی را راه انداختند. پادشاه اولاف پنجم، جنگلی نروژی را گربه رسمی نروژ اعلام کرد و در دهه ۱۹۷۰ انجمن اروپایی FIFe آن را به رسمیت شناخت. این نژاد در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ به آمریکا و بریتانیا رسید و امروز در انجمن‌های بزرگی مانند CFA، TICA و GCCF ثبت می‌شود و در کشورهای اسکاندیناوی و اروپا از محبوب‌ترین نژادهاست.

ظاهر و ویژگی‌های ظاهری

جنگلی نروژی گربه‌ای بزرگ، قوی و استخوان‌دار است. ماده‌ها معمولاً بین ۴ تا ۸ کیلوگرم و نرها بین ۴٫۵ تا ۹ کیلوگرم وزن دارند و ارتفاع شانه حدود ۲۳ تا ۳۰ سانتی‌متر است. این نژاد دیر بالغ می‌شود و ممکن است تا حدود پنج سالگی به جثه و پوشش کامل خود نرسد.

• سر: مثلثی متساوی‌الاضلاع با نیم‌رخ کاملاً صاف از پیشانی تا نوک بینی، بدون شکستگی در خط بینی.
• گوش‌ها: متوسط تا بزرگ، پهن در قاعده، با دسته‌موی نوک گوش (شبیه سیاه‌گوش) و موهای بلند داخل گوش.
• چشم‌ها: درشت، بادامی و کمی مورب؛ به هر رنگی، معمولاً سبز، طلایی یا مسی و در گربه‌های سفید آبی یا دوچشم‌رنگ.
• بدن و پاها: بدن بلند و محکم، پاهای عقبی بلندتر از جلویی، پنجه‌های بزرگ و گرد با دسته‌موی پرپشت بین انگشتان.
• دُم: بلند، پرپشت و پرمانند؛ معمولاً هم‌اندازه بدن.

پوشش مو: موی جنگلی نروژی دولایه است: زیرپشمی پشمی و متراکم برای گرما و موهای محافظ بلند، براق و ضدآب روی پشت و پهلوها. در زمستان یقه کامل دور گردن و سینه و «شلوارک» پرپشت روی ران‌ها شکل می‌گیرد. در بهار زیرپشم به‌طور گسترده می‌ریزد و گربه در تابستان سبک‌تر و کم‌موتر به نظر می‌رسد.

رنگ‌ها: تقریباً همه رنگ‌ها و الگوها پذیرفته‌اند؛ تبی قهوه‌ای، مشکی، آبی، قرمز، کرم، نقره‌ای، لاک‌پشتی و ترکیب هر کدام با سفید. در FIFe و GCCF رنگ‌های شکلاتی، یاسی، دارچینی، فاون و الگوی کالرپوینت (شبیه سیامی) پذیرفته نیستند.

تفاوت با مین کون: هر دو درشت و موبلندند، اما جنگلی نروژی سری مثلثی با نیم‌رخ کاملاً صاف دارد، در حالی که مین کون سری مستطیلی‌تر با پوزه چهارگوش و شکستگی ملایم در نیم‌رخ دارد. مین کون معمولاً بلندتر و کشیده‌تر است و موی آن نامنظم‌تر و پله‌پله‌تر است.

خلق‌وخو و رفتار جنگلی نروژی

جنگلی نروژی را اغلب «غول مهربان» می‌نامند. گربه‌ای آرام و متعادل است که نه به اندازه نژادهای شرقی پرحرف و پرتوقع است و نه به اندازه برخی نژادهای موبلند کم‌تحرک.

• مهربان اما نه چسبنده: کنار اعضای خانواده بودن را دوست دارد و دنبالشان می‌رود، اما همیشه نمی‌خواهد در بغل باشد و از زمان تنهایی هم لذت می‌برد.
• صبور با کودکان و حیوانات: معمولاً با کودکان مهربان، گربه‌های دیگر و سگ‌های آرام به‌خوبی کنار می‌آید.
• بالارونده ماهر: پنجه‌های قوی و ناخن‌های محکمش آن را به کوهنوردی چیره‌دست تبدیل کرده است؛ بالای کمد و قفسه‌ها جای مورد علاقه‌اش است. برخلاف بیشتر گربه‌ها، اغلب با سر به پایین از درخت پایین می‌آید.
• کم‌صدا: صدایی ملایم دارد و بیشتر با حرکات و حضورش ارتباط برقرار می‌کند.
• کاوشگر: کنجکاو است و اگر راهی پیدا کند، ممکن است برای کشف بیرون از خانه تلاش کند.
• با غریبه‌ها: ابتدا محتاط است، اما معمولاً پس از مدت کوتاهی آرام می‌گیرد.

نگهداری از گربه جنگلی نروژی

تغذیه

جنگلی نروژی گربه‌ای درشت و دیررشد است و به غذایی پرپروتئین بر پایه گوشت نیاز دارد. غذای مخصوص بچه‌گربه را تا حدود یک‌سالگی ادامه دهید و سپس به غذای بزرگسال باکیفیت بروید.

• ترکیب غذای خشک و مرطوب توصیه می‌شود؛ غذای مرطوب آب بدن را تأمین و از کلیه‌ها و مجاری ادراری محافظت می‌کند. این نکته برای این نژاد اهمیت ویژه دارد، چون برخی منابع حساسیت آن را به مشکلات ادراری ذکر کرده‌اند.
• آب تازه را در چند ظرف پهن و در نقاط مختلف خانه بگذارید؛ آبخوری فواره‌ای هم کمک می‌کند.
• به دلیل جثه درشت، مراقب باشید عضله با چربی اشتباه نشود؛ وزن را ماهانه بسنجید و با دامپزشک وضعیت بدنی گربه را ارزیابی کنید.
• غذاهای حاوی اسیدهای چرب امگا ۳ و ۶ به سلامت و درخشش موی پرپشت کمک می‌کنند.

آراستگی و نظافت

با اینکه موی جنگلی نروژی پرپشت است، لایه بیرونی ضدآب و صاف آن کمتر از موی پرشین گره می‌خورد. در بیشتر سال یک تا دو بار برس‌کشیدن در هفته با شانه دندانه‌فلزی و برس سیمی نرم کافی است. اما در ریزش بهاره، زیرپشم به‌صورت انبوه می‌ریزد و باید روزانه یا یک روز در میان برس کشید تا موها گره نخورند و گلوله مو در معده شکل نگیرد.

• نواحی حساس: پشت گوش، زیر بغل، یقه و شلوارک بیشتر از بقیه گره می‌خورند.
• حمام: به‌ندرت لازم است؛ موی ضدآب دیر خیس و دیر خشک می‌شود.
• ناحیه پشت: پس از دستشویی، تمیزی موهای اطراف مقعد را بررسی کنید و در صورت نیاز آن را کوتاه کنید.
• ناخن و دندان: کوتاه‌کردن ناخن هر دو تا سه هفته و مسواک منظم توصیه می‌شود.

بازی و تحرک

جنگلی نروژی انرژی متوسطی دارد؛ دو جلسه بازی ۱۵ دقیقه‌ای در روز با چوب‌پَر، اسباب‌بازی‌های دنبال‌کردنی و پازل‌های غذایی معمولاً کافی است. مهم‌ترین نیاز این نژاد بالا رفتن است: یک درخت گربه بلند، پهن و بسیار محکم که وزن یک گربه ۸ تا ۹ کیلوگرمی را بدون لرزش تحمل کند ضروری است. اسکرچرهای بلند و سنگین هم برای ناخن‌های قوی این گربه لازم است.

زندگی در آپارتمان

جنگلی نروژی می‌تواند در آپارتمان زندگی کند، به شرط داشتن فضای عمودی، اسکرچر محکم و بازی روزانه. نگهداری خانگی با پنجره و بالکن توری‌دار توصیه می‌شود، چون این نژاد کنجکاو و بالارونده است.

مهم‌ترین چالش در ایران گرماست. این گربه برای زمستان‌های نروژ ساخته شده و در تابستان‌های گرم تهران و شهرهای جنوبی ممکن است دچار گرمازدگی شود:

• در روزهای گرم خانه را خنک نگه دارید و گربه را در اتاق بدون تهویه یا زیر آفتاب مستقیم تنها نگذارید.
• چند ظرف آب تازه و کاشی یا سطح خنک برای دراز کشیدن فراهم کنید.
• برس‌کشیدن منظم در بهار، زیرپشم مرده را خارج می‌کند و به خنک ماندن گربه کمک می‌کند. تراشیدن کامل موی گربه بدون نظر دامپزشک توصیه نمی‌شود.
• نشانه‌هایی مثل نفس‌نفس زدن با دهان باز، بی‌حالی یا آبریزش زیاد دهان را جدی بگیرید و فوراً با دامپزشک تماس بگیرید.

ظرف خاک باید بزرگ و جادار باشد و روزانه تمیز شود.

آموزش جنگلی نروژی

جنگلی نروژی باهوش و همکار است، اما مثل بسیاری از نژادهای مستقل، فقط وقتی همکاری می‌کند که انگیزه کافی داشته باشد. تشویق با خوراکی و بازی بهترین روش است.

• ظرف خاک و اسکرچر: معمولاً بدون دردسر یاد گرفته می‌شود؛ اسکرچر را کنار جاهای مورد علاقه گربه بگذارید.
• برس‌کشیدن: از بچه‌گربگی جلسه‌های کوتاه برس‌کشیدن را با خوراکی همراه کنید تا در بزرگسالی و ریزش بهاره دردسر نداشته باشید.
• ترفند: با کلیکر می‌توان آمدن با صدا زدن اسم، نشستن یا آوردن اسباب‌بازی را آموزش داد.
• قلاده سینه‌ای: برخی از این گربه‌ها با تمرین تدریجی، گردش کوتاه در محیط امن را می‌پذیرند.

سلامت و بیماری‌های شایع

جنگلی نروژی در مجموع نژادی مقاوم و سالم است و عمر معمول آن ۱۴ تا ۱۶ سال است. با این حال چند بیماری ارثی در آن شناخته شده است:

• بیماری ذخیره گلیکوژن نوع ۴ (GSD IV): یک بیماری ارثی مغلوب که در آن آنزیم شاخه‌ساز گلیکوژن به‌درستی کار نمی‌کند. بیشتر بچه‌گربه‌های مبتلا هنگام تولد یا کمی پس از آن تلف می‌شوند و برخی در چند ماهگی دچار ضعف عضلانی پیش‌رونده می‌شوند. آزمایش DNA برای شناسایی ناقلان وجود دارد.
• کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM): ضخیم‌شدن دیواره قلب که در این نژاد گزارش شده است. سونوگرافی قلب مولدها و معاینه قلب در چکاپ سالانه توصیه می‌شود.
• دیسپلازی مفصل ران: در این نژاد نادر است، اما با توجه به جثه درشت ممکن است دیده شود؛ لنگیدن یا بی‌میلی به پریدن را جدی بگیرید.
• کمپلکس گرانولوم ائوزینوفیلیک: ضایعات التهابی پوست و دهان که در این نژاد گزارش شده است.

عقیم‌سازی به‌موقع، واکسیناسیون کامل، ضدانگل دوره‌ای و کنترل وزن پایه سلامت این گربه است. هنگام خرید بچه‌گربه، نتیجه آزمایش GSD IV و وضعیت قلب والدین را از پرورش‌دهنده بخواهید. این اطلاعات آموزشی است و جایگزین معاینه و توصیه دامپزشک نیست.

جنگلی نروژی برای چه کسانی مناسب است؟

جنگلی نروژی برای کسانی مناسب است که گربه‌ای بزرگ، زیبا و آرام می‌خواهند که با همه اعضای خانه کنار بیاید.

• مناسب برای: خانواده‌های دارای کودک، خانه‌هایی با حیوانات دیگر، صاحبانی که از برس‌کشیدن منظم لذت می‌برند و کسانی که فضای کافی برای درخت گربه بزرگ دارند.
• چالش‌برانگیز برای: خانه‌های بدون سیستم خنک‌کننده در شهرهای گرم، کسانی که تحمل موی ریخته در فصل بهار را ندارند، و آپارتمان‌های بسیار کوچک بدون فضای عمودی.

اگر بتوانید خانه را در تابستان خنک نگه دارید و در فصل ریزش وقت کافی برای برس‌کشیدن بگذارید، جنگلی نروژی همدمی آرام، صبور و دوست‌داشتنی برای سال‌ها خواهد بود.