گربه سیامی نژادی باریک‌اندام و عضلانی با چشمهای آبی بادامی‌شکل و الگوی رنگی نقطهای است؛ یعنی بدنی روشن و صورت، گوشها، پاها و دمی تیرهتر. سیامی از قدیمی‌ترین نژادهای شناخته‌شده جهان است که از سرزمین سیام، تایلند امروزی، به اروپا و آمریکا رسید و در ایران هم با نام‌های «گربه سیامی» و «سیامیز» شناخته میشود.
شخصیت سیامی به اندازه ظاهرش متمایز است: پرحرفترین نژاد گربه، بسیار باهوش، اجتماعی و به‌شدت وابسته به صاحبش. سیامی گربهای نیست که گوشهای بنشیند؛ می‌خواهد در همه کارهای شما شریک باشد و با صدای بلندش با شما گفت‌وگو کند. همین هوش بالا باعث میشود سیامی یکی از معدود گربه‌هایی باشد که به‌راحتی ترفند یاد می‌گیرد و حتی با قلاده راه می‌رود. در این راهنما تاریخچه، تفاوت سیامی مدرن و سنتی، رنگ‌ها، خلقوخو، تغذیه، آموزش و بیماری‌های شایع این نژاد را مرور می‌کنیم.
ویژگی‌های سیامی در یک نگاه
امتیاز از ۱ تا ۵، در مقایسه با نژادهای دیگر گربه.
رفتار و خلقوخو
انرژی و آموزش
نگهداری و سلامت
تاریخچه و خاستگاه نژاد سیامی
سیامی یکی از کهن‌ترین نژادهای گربه است. گربه‌هایی با الگوی نقطهای که در تایلند ویچین‌مات نامیده می‌شوند، در مجموعه‌ای از نسخه‌های خطی به نام تمرا مائو (کتاب شعر گربهها) توصیف شده‌اند که گمان می‌رود به دوره پادشاهی آیوتایا، یعنی میان سال‌های ۱۳۵۱ تا ۱۷۶۷ میلادی، برگردند.
نخستین سیامی ثبت‌شده در آمریکا در سال ۱۸۷۸ به‌عنوان هدیه برای رئیس‌جمهور وقت، رادرفورد هیز، فرستاده شد. در سال ۱۸۸۴، کنسول بریتانیا در بانکوک یک جفت سیامی به نام‌های فو و میا را به انگلستان برد و بچه‌های آنها در سال ۱۸۸۵ در نمایشگاه کریستال پالاس لندن به نمایش درآمدند. از آن زمان سیامی در اروپا و آمریکا به یکی از محبوب‌ترین نژادها تبدیل شد و در ساخت نژادهای دیگری مثل هیمالیایی، بالینی، اورینتال و برمه‌ای هم نقش داشت.
در نیمه دوم قرن بیستم، داوران نمایشگاه‌ها به سیامیهای باریک‌تر با سر مثلثی و گوشهای بزرگ‌تر امتیاز بیشتری دادند. نتیجه، دو شاخه امروزی است:
- سیامی مدرن: بدن بسیار کشیده و لوله‌ای، سر گوِه‌ای (مثلثی بلند)، گوشهای خیلی بزرگ با قاعده پهن و پاهای بلند و ظریف. این تیپی است که امروز در انجمن‌هایی مثل CFA استاندارد است.
- سیامی سنتی یا تای: بدن عضلانیتر و متعادل‌تر، سر گردتر (شبیه سیب) و گوشهای متناسبتر؛ شبیه سیامیهای اولیه. برخی انجمن‌ها این تیپ را با نام تای ثبت میکنند.
ظاهر و ویژگی‌های ظاهری
سیامی گربهای متوسط‌جثه، باریک و در عین حال عضلانی است. وزن بالغ‌ها معمولاً بین ۳ تا ۶ کیلوگرم است و نرها سنگین‌ترند. چشم‌ها همیشه آبی و بادامی‌شکل است؛ رنگی که با الگوی نقطهای این نژاد پیوند ژنتیکی دارد.
راز رنگ نقطهای: الگوی رنگی سیامی حاصل جهشی در آنزیم تیروزیناز است که در تولید رنگدانه نقش دارد. این آنزیم جهش‌یافته به دما حساس است: در دمای معمول بدن تقریباً کار نمی‌کند، اما در نواحی خنک‌تر بدن (زیر حدود ۳۳ درجه)، یعنی صورت، گوشها، پاها و دم، فعال میشود و رنگ تیره ایجاد میکند. به همین دلیل:
- بچه گربه‌های سیامی تقریباً سفید به دنیا میآیند، چون رحم مادر گرم است، و رنگ نقاط در چند هفته اول ظاهر میشود.
- سیامی‌هایی که در محیط سرد زندگی میکنند معمولاً بدن تیره‌تری دارند و با بالا رفتن سن هم بدن کمی تیرهتر میشود.
پوشش: موی سیامی بسیار کوتاه، ظریف، براق و چسبیده به بدن است و لایه زیرین قابل توجهی ندارد.
رنگ‌ها: چهار رنگ کلاسیک سیامی عبارت‌اند از:
- سیل پوینت: نقاط قهوه‌ای بسیار تیره روی بدن کرم‌رنگ؛ معروف‌ترین رنگ.
- شکلاتی پوینت: نقاط شکلاتی روشن‌تر روی بدن عاجی.
- بلو پوینت: نقاط خاکستری آبی روی بدن سفید مایل به آبی.
- لیلاک پوینت: نقاط خاکستری صورتی روی بدن سفید.
برخی انجمن‌ها رنگ‌هایی مثل قرمز، کرم، تورتی و لینکس (تابی) پوینت را هم در سیامی می‌پذیرند و برخی دیگر آنها را با نام کالرپوینت شورت‌هیر جدا ثبت میکنند.
خلقوخو و رفتار سیامی
اگر گربهای آرام و ساکت می‌خواهید، سیامی انتخاب شما نیست. سیامی پرحرفترین نژاد گربه است و صدایی بلند، خشن و متنوع دارد که گاهی به گریه نوزاد شبیه است. برای هر چیزی حرفی برای گفتن دارد: گرسنگی، حوصله سر رفتن، آمدن شما به خانه یا حتی بسته بودن یک در. بسیاری از صاحبان سیامی می‌گویند با گربه‌شان واقعاً «گفت‌وگو» میکنند.
سیامی بسیار باهوش، کنجکاو و اجتماعی است. معمولاً به یک یا دو نفر از اعضای خانواده بیش از همه وابسته میشود، همه جا دنبالشان می‌رود، روی شانه‌شان می‌نشیند و شب‌ها کنارشان می‌خوابد. این وابستگی روی دیگر هم دارد: سیامی تنهایی طولانی را بسیار بد تحمل میکند و اگر حوصله‌اش سر برود، با سروصدا یا خراب‌کاری اعتراض میکند.
سیامی پرانرژی و بازیگوش است و بسیاری از آنها تا بزرگسالی رفتارهای بچه گربه را حفظ میکنند. با کودکان پرانرژی و بازیگوش رابطه خوبی برقرار میکند. با گربه‌های دیگر، به‌خصوص یک گربه همبازی پرانرژی، معمولاً کنار میآید، هرچند گاهی دوست دارد مرکز توجه باشد.
نگهداری از گربه سیامی
تغذیه
سیامی متابولیسم بالایی دارد و معمولاً لاغر می‌ماند، اما سیامیهای عقیم‌شده و کم‌تحرک هم ممکن است چاق شوند. غذای کامل و باکیفیت ویژه گربه با پروتئین حیوانی بالا پایه رژیم است. ترکیب غذای خشک و مرطوب به رساندن آب کافی و سلامت کلیه و مجاری ادراری کمک میکند.
سیامی معمولاً وعده‌های کوچک و متعدد را به یک وعده بزرگ ترجیح می‌دهد. اسباب‌بازی‌های پازلی غذا برای این نژاد باهوش عالی است: هم ذهنش را مشغول میکند و هم از سریع خوردن جلوگیری میکند. آب تازه را در چند نقطه خانه بگذارید. وزن ایده‌آل سیامی باید طوری باشد که دنده‌ها با لمس ملایم حس شوند اما برجسته نباشند.
آراستگی و نظافت
سیامی از کم‌زحمت‌ترین نژادها از نظر آراستگی است. موی کوتاه و بدون لایه زیرینش گره نمی‌خورد و ریزش کمی دارد. هفته‌ای یک‌بار برس لاستیکی نرم یا دستکش آراستگی، موهای مرده را جمع میکند و پوشش را براق نگه می‌دارد.
دندان‌ها مهمترین بخش مراقبت روزمره سیامی است، چون این نژاد مستعد بیماری‌های لثه است. مسواک زدن چند بار در هفته با خمیردندان مخصوص گربه را از کودکی شروع کنید. ناخن‌ها را هر دو تا سه هفته کوتاه کنید و گوشها را هفتگی بررسی کنید.
بازی و تحرک
سیامی به حداقل دو تا سه نوبت بازی فعال در روز نیاز دارد. چوب پر، اسباب‌بازی‌های پرنده‌مانند، توپ‌هایی که میتواند بیاورد و بازی‌های پنهان‌کردن خوراکی برایش جذاب است. بسیاری از سیامی‌ها مثل سگ اشیا را می‌آورند و با قلاده و بند مخصوص گربه هم می‌توانند راه رفتن را یاد بگیرند.
درخت گربه بلند و محکم، قفسه‌های دیواری برای بالا رفتن و پنجره‌ای امن برای تماشای بیرون، سیامی را سرگرم و راضی نگه می‌دارد. اسکرچر عمودی بلند و افقی هر دو لازم است. اگر بیشتر روز خانه نیستید، یک گربه دوم به‌عنوان همبازی گزینه بسیار خوبی است.
زندگی در آپارتمان
سیامی به خوبی در آپارتمان زندگی میکند، به شرطی که فضای عمودی و سرگرمی کافی داشته باشد. اما پیش از انتخاب، به صدای بلند آن فکر کنید؛ در آپارتمانهایی با دیوارهای نازک، سیامی ممکن است همسایهها را هم با خبر کند، به‌خصوص اگر عقیم نشده باشد، چون مادههای سیامی در دوره فحلی بسیار پرسروصدا هستند.
سیامی به دلیل موی کوتاه و نداشتن لایه زیرین، سرما را بد تحمل میکند و جاهای گرم را دوست دارد؛ در زمستان بستر گرم و دور از جریان هوا برایش فراهم کنید. گرمای تابستان را بهتر از نژادهای موبلند تحمل میکند، اما خانه خنک و آب تازه همیشه لازم است. سیامی را در داخل خانه نگه دارید، ظرف خاک را هر روز تمیز کنید و روی پنجره‌ها و بالکن توری محکم نصب کنید؛ کنجکاوی سیامی آن را به هر شکافی می‌کشاند.
آموزش سیامی
سیامی یکی از آموزش‌پذیرترین نژادهای گربه است. با روش تشویقی و کلیکر میتواند ترفندهای زیادی یاد بگیرد: آمدن با صدا زدن اسم، نشستن، دست دادن، پریدن از روی مانع، آوردن اسباببازی و راه رفتن با قلاده.
هوش بالای سیامی به این معناست که اگر شما به او آموزش ندهید، خودش چیزهایی یاد می‌گیرد؛ مثل باز کردن کابینت‌ها یا بیدار کردن شما در ساعت مشخص برای صبحانه. برای کنترل پرحرفی، به میوهای مداوم برای غذا یا توجه پاداش ندهید و در عوض به رفتار آرام پاداش بدهید. جلسات آموزشی کوتاه و متنوع نگه دارید. تنبیه و داد زدن هرگز جواب نمی‌دهد و این گربه حساس را مضطرب میکند.
سلامت و بیماری‌های شایع
سیامی در مجموع نژادی نسبتاً سالم است. یک مطالعه در بریتانیا امید به زندگی سیامی را حدود ۱۱٫۷ سال گزارش کرده که تقریباً برابر میانگین همه گربه‌هاست، و بسیاری از سیامی‌ها بیشتر از این عمر میکنند. با این حال چند بیماری در این نژاد شایع‌تر است. مطالب این بخش برای آگاهی است و جایگزین معاینه و تشخیص دامپزشک نیست.
- آتروفی پیشرونده شبکیه (PRA): بیماری ارثی که بهتدریج به نابینایی می‌انجامد. آزمایش ژنتیکی برای آن وجود دارد و پرورش‌دهندگان مسئول والدین را آزمایش میکنند.
- آمیلوئیدوز: رسوب نوعی پروتئین غیرطبیعی در اندام‌ها، به‌ویژه کبد، که در خطوطی از سیامی و اورینتال گزارش شده و ممکن است به نارسایی کبد منجر شود.
- تومورها: سیامی در برخی مطالعات خطر بالاتری برای سرطان، به‌خصوص تومورهای پستان، داشته است. عقیمسازی ماده‌ها در سن پایین این خطر را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد.
- مشکلات بینایی ساختاری: به دلیل ژن رنگ نقطهای، مسیر عصب بینایی در سیامی‌ها متفاوت است. در گذشته این امر باعث چپ بودن چشم‌ها و لرزش چشم (نیستاگموس) می‌شد؛ امروزه پرورش‌دهندگان این ویژگی را تا حد زیادی کاهش داده‌اند.
- آسم و مشکلات تنفسی: سیامی‌ها در برخی گزارش‌ها بیشتر به آسم گربه مبتلا می‌شوند.
- بیماری لثه و دندان: التهاب لثه و جرم در این نژاد شایع است.
عقیمسازی، واکسیناسیون منظم، ضدانگل، مراقبت از دندان و چکاپ سالانه پایه سلامت سیامی است. سرفه، تنفس با دهان باز، خس‌خس، زردی، کاهش اشتها یا برخورد با اشیا در تاریکی از علائمی هستند که نیاز به مراجعه به دامپزشک دارند.
سیامی برای چه کسانی مناسب است؟
سیامی برای کسانی ایده‌آل است که گربهای اجتماعی، باهوش و تعاملی می‌خواهند؛ همراهی که با آنها حرف بزند، بازی کند و در همه لحظات زندگی‌شان حضور داشته باشد. خانواده‌هایی که بیشتر روز کسی در خانه است، افرادی که از خانه کار میکنند و خانواده‌هایی با کودکان بازیگوش، معمولاً از داشتن سیامی بسیار لذت می‌برند.
اگر بیشتر روز خانه نیستید، خانه‌ای آرام و بی‌صدا می‌خواهید، همسایه‌هایتان به سروصدا حساس‌اند یا گربهای مستقل و کم‌توقع را ترجیح می‌دهید، سیامی احتمالاً انتخاب مناسبی نیست؛ در این صورت نژادی مثل بریتیش شورت‌هیر گزینه بهتری است. اگر سیامی را دوست دارید اما مدت زیادی خارج از خانه هستید، نگهداری دو گربه را در نظر بگیرید.
عکس‌های گربه سیامی
چهره گربه سیامی با گوشهای بزرگ و چشمهای آبی بادامی
عکس: Martin Bahmann · CC BY 3.0
بچه گربه سیامی بلو پوینت با چشمهای آبی در حال میو کردن
عکس: Valerius Geng · CC BY-SA 3.0
بیماری‌هایی که باید بشناسید
آتروفی پیشرونده شبکیه (PRA)
بیماری ارثی شبکیه که بهتدریج به کاهش بینایی و نابینایی منجر میشود. آزمایش ژنتیکی والدین از تولد بچه‌های مبتلا پیشگیری میکند.
آمیلوئیدوز
رسوب پروتئین غیرطبیعی در اندام‌ها، به‌ویژه کبد، که در خطوطی از سیامی گزارش شده است. ممکن است با بی‌اشتهایی، زردی و خونریزی داخلی همراه باشد.
تومورهای پستان و دیگر سرطان‌ها
سیامی در مطالعات خطر بالاتری برای برخی سرطان‌ها، به‌ویژه تومور پستان، نشان داده است. عقیمسازی زودهنگام ماده‌ها این خطر را کاهش می‌دهد.
آسم گربه
التهاب مزمن راه‌های هوایی که با سرفه، خس‌خس و تنفس دشوار همراه است. تشخیص و درمان آن نیاز به دامپزشک دارد.
بیماری لثه و دندان
التهاب لثه و تجمع جرم در سیامی شایع است. مسواک زدن منظم و معاینه دندان در چکاپ سالانه توصیه میشود.
این اطلاعات جایگزین معاینهٔ دامپزشک نیست. اگر نشانه‌ای از بیماری در گربه خودت دیدی، هرچه زودتر با دامپزشک مشورت کن.
سیامی داری یا می‌خواهی بگیری؟
غذا، واکسن، رفتار یا علائم بیماری: سؤالت را بپرس تا دستیار پت‌وی با توجه به شرایط پتت جواب بدهد.
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ سیامی
چرا گربه سیامی اینقدر میو میکند؟
سیامی پرحرفترین نژاد گربه است و میو کردن بخشی از شخصیت ارثی آن است. سیامی با صدایش گرسنگی، حوصله سر رفتن، نیاز به توجه یا خوشحالی از دیدن شما را اعلام میکند. بازی کافی، سرگرمی و پاداش دادن به رفتار آرام به کاهش آن کمک میکند. مادههای عقیمنشده در دوره فحلی بسیار پرسروصدا هستند و عقیمسازی این مشکل را حل میکند.
گربه سیامی چند سال عمر میکند؟
سیامی معمولاً ۱۱ تا ۱۵ سال عمر میکند و بسیاری از آنها با مراقبت خوب بیشتر هم زنده میمانند. یک مطالعه در بریتانیا امید به زندگی این نژاد را حدود ۱۱٫۷ سال برآورد کرده است. زندگی در داخل خانه، عقیمسازی، مراقبت از دندان، تغذیه مناسب و چکاپ سالانه مهمترین عوامل عمر طولانیتر سیامی هستند.
چرا بچه گربه سیامی سفید به دنیا میآید؟
رنگ نقطهای سیامی به یک آنزیم حساس به دما وابسته است که فقط در نواحی خنک بدن رنگ تیره تولید میکند. بچه گربهها در رحم گرم مادر رشد میکنند، به همین دلیل تقریباً سفید به دنیا میآیند. در چند هفته اول، رنگ صورت، گوشها، پاها و دم که خنکترند بهتدریج تیره میشود و بدن هم با بالا رفتن سن کمی تیرهتر میشود.
تفاوت سیامی مدرن و سیامی سنتی (تای) چیست؟
سیامی مدرن بدنی بسیار کشیده و باریک، سر مثلثی بلند، گوشهای خیلی بزرگ و پاهای بلند و ظریف دارد و تیپ استاندارد نمایشگاههاست. سیامی سنتی یا تای بدنی عضلانیتر، سر گردتر و گوشهای متناسبتر دارد و به سیامیهای اولیه تایلند شبیهتر است. خلقوخو، رنگ نقطهای و چشمهای آبی در هر دو یکسان است.
آیا گربه سیامی برای آپارتمان مناسب است؟
سیامی میتواند در آپارتمان خوشحال باشد، به شرطی که فضای عمودی مثل درخت گربه و قفسه دیواری، اسباببازی کافی و بازی روزانه داشته باشد. باید به صدای بلند آن هم توجه کنید، چون در آپارتمانهایی با دیوار نازک ممکن است همسایهها را آزار دهد. سیامی تنهایی طولانی را دوست ندارد و اگر بیشتر روز خانه نیستید، یک گربه همبازی کمک میکند.
آیا گربه سیامی با بچهها خوب است؟
بله، سیامی گربهای اجتماعی و بازیگوش است و معمولاً با کودکان پرانرژی رابطه خوبی برقرار میکند. از بازی، دنبال کردن اسباببازی و آوردن توپ لذت میبرد. باید به کودکان آموخت که گربه را آرام بغل کنند و وقتی گربه کنار کشید، به او فضا بدهند. سیامی حساس است و رفتار خشن را به خاطر میسپارد.
آیا گربه سیامی برای افراد آلرژیک مناسب است؟
هیچ گربهای کاملاً ضدحساسیت نیست، چون عامل اصلی حساسیت پروتئینی در بزاق و پوست گربه است، نه خود مو. سیامی به دلیل موی کوتاه و ریزش کم، موی کمتری در خانه پخش میکند و برخی افراد با حساسیت خفیف آن را بهتر تحمل میکنند. پیش از نگهداری، مدتی را با یک سیامی بگذرانید و با پزشک مشورت کنید.
گربه سیامی با این نام‌ها و املاها هم شناخته و جستجو میشود: گربه سیامی، سیامیز، گربه سیامیز، گربه سیام، گربه تایلندی، سیامی سیل پوینت، Siamese، Siamese cat.
