گربه اسکاتیش فولد

تاریخچه و خاستگاه نژاد اسکاتیش فولد

همه اسکاتیش فولدهای جهان به یک گربه برمی‌گردند: گربه‌ای سفید به نام سوزی که در سال ۱۹۶۱ در مزرعه‌ای نزدیک شهرک کوپار انگوس در اسکاتلند پیدا شد و گوش‌هایش به‌طور طبیعی تا خورده بود. ویلیام راس، کشاورز همسایه، و همسرش یکی از بچه‌های گوش‌تاشده سوزی را گرفتند و با کمک متخصصان ژنتیک، برنامه پرورش این ویژگی را آغاز کردند. بعدها برای گسترش خزانه ژنی، اسکاتیش‌ها با گربه‌های بریتیش شورت‌هیر و گربه‌های خانگی آمریکایی آمیخته شدند و به همین دلیل شباهت زیادی به بریتیش دارند.

خیلی زود مشخص شد که این ویژگی ظاهری بی‌هزینه نیست. شورای حاکم بر کلوپ‌های گربه بریتانیا (GCCF) ثبت این نژاد را متوقف کرد و امروز نیز آن را به رسمیت نمی‌شناسد و صریحاً به مردم توصیه می‌کند این نژاد را تهیه نکنند. فدراسیون بین‌المللی گربه (FIFe) هم اسکاتیش فولد را ثبت نمی‌کند. در مقابل، انجمن CFA در آمریکا در سال ۱۹۷۸ به این نژاد عنوان قهرمانی داد و TICA هم آن را ثبت می‌کند.

در سال‌های اخیر چند کشور و ایالت، پرورش گربه‌های گوش‌تاشده را به دلیل مسائل رفاه حیوانات ممنوع یا محدود کرده‌اند؛ از جمله هلند، اتریش، منطقه فلاندر بلژیک و ایالت ویکتوریا در استرالیا. در سال ۲۰۱۶ پژوهشگران نشان دادند که عامل گوش تاشده، یک جهش غالب در ژن TRPV4 است که در رشد غضروف نقش دارد.

ظاهر و ویژگی‌های ظاهری

اسکاتیش فولد گربه‌ای متوسط‌جثه با بدن گرد و عضلانی است. نرها معمولاً حدود ۴ تا ۶ کیلوگرم و ماده‌ها حدود ۳ تا ۴ کیلوگرم وزن دارند. سر گرد، گونه‌ها پر، گردن کوتاه و چشم‌ها درشت و گرد است. رنگ چشم با رنگ پوشش هماهنگ است؛ مسی، طلایی، سبز، آبی یا دورنگ.

گوش‌ها: همه بچه گربه‌ها با گوش صاف به دنیا می‌آیند و گوش‌های بچه‌هایی که ژن فولد را دارند معمولاً حدود سه تا چهار هفتگی شروع به تا شدن می‌کند. میزان تا شدن از یک تای ساده تا تای سه‌گانه کاملاً چسبیده به سر متغیر است. در هر زایمان، معمولاً بخشی از بچه‌ها گوش صاف دارند که اسکاتیش استریت نامیده می‌شوند.

پوشش: اسکاتیش فولد در دو نوع موکوتاه و موبلند دیده می‌شود. نسخه موبلند در برخی انجمن‌ها با نام هایلند فولد یا اسکاتیش فولد لانگ‌هیر شناخته می‌شود. موی نوع کوتاه متراکم و پرپشت است و از بدن فاصله می‌گیرد.

رنگ‌ها: تقریباً همه رنگ‌ها و الگوها پذیرفته شده‌اند: آبی (خاکستری)، سفید، مشکی، کرم، قرمز، تابی، دورنگ، کالیکو، سیلور و کالرپوینت. آبی و آبی‌وسفید از رنگ‌های بسیار رایج در ایران‌اند.

یکی از رفتارهای معروف اسکاتیش، نشستن روی باسن با پاهای عقب دراز شده و پنجه‌های جلو روی شکم است که به «حالت بودا» مشهور شده. این حالت بامزه به نظر می‌رسد، اما برخی دامپزشکان هشدار می‌دهند که ممکن است گاهی نشانه ناراحتی مفاصل باشد.

خلق‌وخو و رفتار اسکاتیش فولد

اسکاتیش فولد گربه‌ای آرام، صبور و به‌شدت وابسته به خانواده است. دوست دارد هر جا صاحبش هست حضور داشته باشد، کنارش روی مبل بنشیند و در کارهای خانه «نظارت» کند. صدایش آرام است و کم میو می‌کند، اما از توجه و نوازش لذت می‌برد.

این نژاد معمولاً با کودکان، سگ‌های آرام و گربه‌های دیگر خوب کنار می‌آید و بازیگوشی متعادلی دارد: هم از بازی با توپ و چوب پر لذت می‌برد و هم ساعت‌ها استراحت می‌کند. اسکاتیش تنهایی طولانی را دوست ندارد؛ اگر بیشتر روز خانه نیستید، اسباب‌بازی‌های تعاملی یا گربه‌ای دیگر در کنارش مفید است.

به یاد داشته باشید که درد مزمن می‌تواند خلق‌وخوی هر گربه‌ای را تغییر دهد. اگر اسکاتیش شما ناگهان کم‌تحرک شد، از پریدن پرهیز کرد یا به لمس دم و پاها واکنش نشان داد، این تغییر را جدی بگیرید.

نگهداری از گربه اسکاتیش فولد

تغذیه

غذای کامل و باکیفیت ویژه گربه با پروتئین حیوانی بالا پایه رژیم اسکاتیش است. کنترل وزن برای این نژاد حیاتی است، چون هر کیلوگرم اضافه فشار بیشتری به مفاصلی وارد می‌کند که از قبل آسیب‌پذیرند. مقدار غذا را بر اساس وزن ایده‌آل تنظیم کنید و خوراکی‌های تشویقی را حداکثر حدود ده درصد کالری روزانه نگه دارید.

ترکیب غذای خشک با غذای مرطوب به رساندن آب کافی و سلامت مجاری ادراری کمک می‌کند. آب تازه را در چند نقطه بگذارید و از آبخوری فواره‌ای استفاده کنید. درباره مکمل‌های مفصلی مثل امگا ۳ (روغن ماهی) و گلوکزامین با دامپزشک مشورت کنید؛ این مکمل‌ها درمان قطعی نیستند، اما در برنامه مدیریت درد گاهی کمک‌کننده‌اند.

آراستگی و نظافت

اسکاتیش موکوتاه هفته‌ای یک تا دو بار برس می‌خواهد و در فصل ریزش بیشتر. نوع موبلند (هایلند فولد) حداقل دو تا سه بار در هفته نیاز به شانه دارد تا زیر بغل و پشت ران‌ها گره نخورد.

گوش‌های تاشده جریان هوای کمتری دارند و ممکن است جرم و چربی در آن‌ها بیشتر جمع شود. هفته‌ای یک‌بار داخل گوش را نگاه کنید و در صورت لزوم با محلول مخصوص و پنبه، فقط قسمت بیرونی را تمیز کنید؛ هرگز گوش‌پاک‌کن را داخل مجرا نبرید. ناخن‌ها را هر دو تا سه هفته کوتاه کنید، به‌خصوص اگر گربه به دلیل خشکی مفاصل کمتر از اسکرچر استفاده می‌کند. مسواک زدن دندان‌ها هم توصیه می‌شود.

بازی و تحرک

بازی روزانه برای حفظ عضلات و وزن مناسب ضروری است، اما نوع بازی اهمیت دارد. بازی‌های زمینی و کم‌ضربه مثل دنبال کردن چوب پر، توپ‌های غلتان، اسباب‌بازی‌های پازلی غذا و تونل گربه بهتر از تشویق به پرش‌های بلند هستند. روزانه دو یا سه نوبت بازی ده تا پانزده دقیقه‌ای کافی است.

درخت گربه با طبقات کوتاه و نزدیک به هم، رمپ یا پله کنار مبل و تخت، و اسکرچر افقی که نیاز به کشش زیاد ندارد، زندگی را برای اسکاتیش راحت‌تر می‌کند.

زندگی در آپارتمان

اسکاتیش فولد گربه‌ای کاملاً مناسب برای آپارتمان است: آرام، کم‌سروصدا و راضی به زندگی داخل خانه. بهتر است فقط در داخل خانه زندگی کند، چون در بیرون در معرض سرما، تصادف و درگیری با گربه‌های دیگر قرار می‌گیرد.

سطوح لیز، پریدن از ارتفاع زیاد و پله‌های بلند را تا حد امکان برایش کم کنید. ظرف خاک با لبه کوتاه انتخاب کنید تا ورود و خروج برای مفاصلش دردناک نباشد. بستر گرم و نرم دور از کولر در تابستان و دور از جریان هوای سرد در زمستان، برای مفاصل درگیر مفید است. نصب توری محکم روی پنجره‌ها و بالکن را فراموش نکنید.

آموزش اسکاتیش فولد

اسکاتیش گربه‌ای باهوش و مردم‌دوست است و با روش تشویقی به‌خوبی آموزش می‌بیند. استفاده از ظرف خاک معمولاً از مادر آموخته می‌شود و استفاده از اسکرچر به جای مبل هم با قرار دادن اسکرچر در مسیر رفت‌وآمد و تشویق با خوراکی یاد گرفته می‌شود.

این نژاد می‌تواند ترفندهای ساده مثل آمدن با شنیدن اسم یا آموزش با کلیکر را یاد بگیرد. اما از آموزش حرکاتی که نیاز به پرش یا ایستادن روی پاهای عقب دارند پرهیز کنید. مهم‌ترین آموزش، عادت دادن گربه به دست زدن به پاها، دم و گوش‌ها و رفتن داخل باکس حمل است؛ چون اسکاتیش در طول عمرش معاینه‌های دامپزشکی زیادی خواهد داشت. تنبیه هرگز جواب نمی‌دهد و اعتماد گربه را از بین می‌برد.

سلامت و بیماری‌های شایع

صادقانه‌ترین چیزی که درباره این نژاد باید گفت این است: گوش تاشده یک بیماری ژنتیکی است، نه فقط یک ویژگی ظاهری. محتوای این بخش برای آگاهی است و جایگزین معاینه و تشخیص دامپزشک نیست.

استئوکندرودیسپلازی (FOCD): جهش غالب TRPV4 فقط غضروف گوش را درگیر نمی‌کند، بلکه رشد غضروف و استخوان را در سراسر بدن تحت تأثیر قرار می‌دهد. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که همه اسکاتیش‌های گوش‌تاشده در درجاتی به این بیماری مبتلا هستند. شدت آن متفاوت است: برخی گربه‌ها تا سال‌ها علائم خفیفی دارند و برخی از جوانی دچار درد شدید می‌شوند. علائم رایج عبارت‌اند از:

• دم کوتاه، کلفت و خشک که به‌راحتی خم نمی‌شود
• پاهای عقب کوتاه و پهن و رشد زوائد استخوانی اطراف مچ و پنجه
• لنگیدن، راه رفتن خشک، بی‌میلی به پریدن و بالا رفتن
• تغییر در نشستن، مثل نشستن طولانی در «حالت بودا»
• حساسیت به لمس دم و پاها و کاهش تمایل به بازی

اخلاق پرورش: آمیزش فولد با فولد (دو گربه گوش‌تاشده) بچه‌هایی با دو نسخه از ژن ایجاد می‌کند که معمولاً دچار شکل بسیار شدید و ناتوان‌کننده بیماری می‌شوند و به همین دلیل پرورش‌دهندگان مسئول هرگز آن را انجام نمی‌دهند. اما نکته مهم این است که آمیزش فولد با استریت هم مشکل را حل نمی‌کند؛ چون ژن غالب است، هر بچه‌ای که گوشش تا شده، همین یک نسخه ژن را دارد و همچنان مبتلا است. به همین دلیل بسیاری از دامپزشکان و سازمان‌های رفاه حیوانات پرورش این نژاد را غیراخلاقی می‌دانند.

درمان قطعی وجود ندارد، اما مدیریت درد با داروهای تجویزشده دامپزشک، کنترل وزن، مکمل‌های مفصلی و تغییرات محیطی کیفیت زندگی را بهبود می‌دهد. علاوه بر این، به دلیل آمیزش با بریتیش شورت‌هیر، کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM) و کلیه پلی‌کیستیک (PKD) هم در این نژاد گزارش شده‌اند. چکاپ سالانه، عکس‌برداری از مفاصل در صورت بروز علائم، عقیم‌سازی و واکسیناسیون منظم توصیه می‌شود.

اسکاتیش فولد برای چه کسانی مناسب است؟

اگر به اسکاتیش فولد فکر می‌کنید، اول این سؤال را از خودتان بپرسید: آیا آمادگی مراقبت از گربه‌ای را دارم که احتمالاً در طول عمرش به درد مفاصل و هزینه‌های درمانی دچار خواهد شد؟ اسکاتیش برای افراد و خانواده‌هایی مناسب است که زمان، صبر و توان مالی مراقبت‌های دامپزشکی منظم را دارند و در خانه‌ای آرام، معمولاً آپارتمان، زندگی می‌کنند.

اگر عاشق ظاهر و اخلاق این نژاد هستید ولی نمی‌خواهید در چرخه پرورش یک بیماری ژنتیکی سهیم باشید، چند گزینه دارید: اسکاتیش استریت که همان خلق‌وخو را بدون ژن فولد دارد، بریتیش شورت‌هیر که ظاهر و اخلاق بسیار مشابهی دارد، یا پذیرش یک اسکاتیش فولد بزرگسال بی‌سرپرست که به خانه‌ای مهربان نیاز دارد. اسکاتیش فولد برای کسانی که فقط به دلیل ظاهر بامزه و بدون آگاهی از مسائل سلامتی آن را انتخاب می‌کنند مناسب نیست.