سگ یورکشایر تریر یا «یورکی»، یک نژاد عروسکی از خانوادهٔ تریرهاست که در قرن نوزدهم در منطقهٔ یورکشایر انگلستان پرورش یافت. وزن یورکی طبق استاندارد نباید از ۳٫۲ کیلوگرم بیشتر شود، اما این جثهٔ کوچک، شخصیتی پرجرئت، کنجکاو و گاهی بیش از حد مطمئن به خود را در خود جا داده است. موی بلند، صاف و ابریشمی به رنگ آبی فولادی و طلایی، مشخص‌ترین ویژگی ظاهری این نژاد است.
یورکی که روزگاری برای شکار موش در کارخانه‌های نساجی و معادن به کار می‌رفت، امروز یکی از محبوب‌ترین سگهای آپارتمانی در ایران و جهان است. این سگ کم مو میریزد، فضای زیادی نمی‌خواهد و به صاحبش بسیار وابسته است. در مقابل، به آراستگی منظم، مراقبت ویژه از دندان‌ها و محافظت در برابر سرما و آسیب‌های فیزیکی نیاز دارد. یورکی به‌طور متوسط ۱۱ تا ۱۵ سال عمر میکند.
ویژگی‌های یورکشایر تریر در یک نگاه
امتیاز از ۱ تا ۵، در مقایسه با نژادهای دیگر سگ.
رفتار و خلق‌وخو
انرژی و آموزش
نگهداری و سلامت
تاریخچه و خاستگاه نژاد یورکشایر تریر
یورکشایر تریر در قرن نوزدهم، هم‌زمان با انقلاب صنعتی، در شمال انگلستان شکل گرفت. کارگرانی که از اسکاتلند برای کار در کارخانه‌ها و معادن به منطقهٔ یورکشایر و لنکشایر مهاجرت کرده بودند، تریرهای کوچک خود را همراه آوردند. این سگها وظیفهٔ شکار موش در کارخانه‌های نساجی و معادن زغال‌سنگ را بر عهده داشتند. از آمیختن تریرهای اسکاتلندی مانند واترساید تریر، کلایدزدیل تریر و پیزلی تریر، بهتدریج سگی کوچکتر با موی بلند و ابریشمی به وجود آمد.
سگی به نام هادرزفیلد بن (Huddersfield Ben) که صاحبش مری ان فاستر بود، در نمایشگاه‌ها و به‌عنوان سگ مولد چنان تأثیری گذاشت که او را «پدر نژاد یورکشایر» می‌نامند. نام «یورکشایر تریر» در حدود سال ۱۸۷۰ برای این نژاد رایج شد. بهتدریج یورکی از سگ کارگران به سگ همدم طبقهٔ مرفه عصر ویکتوریا تبدیل شد و جثه‌اش کوچکتر شد.
یورکی در سال ۱۸۷۲ به آمریکای شمالی رسید و در سال ۱۸۸۵ در باشگاه سگ‌داران آمریکا (AKC) ثبت شد. یکی از مشهورترین یورکی‌های تاریخ، سگی به نام اسموکی بود که در جنگ جهانی دوم همراه یک سرباز آمریکایی در اقیانوس آرام حضور داشت. در FCI، یورکشایر تریر در گروه تریرها، بخش تریرهای عروسکی ثبت شده است.
ظاهر و ویژگی‌های ظاهری
یورکی سگی بسیار کوچک، جمع‌وجور و متناسب است که با سر بالا و حرکات چابک، ظاهری مغرور و پرانرژی دارد.
- وزن: طبق استاندارد حداکثر ۳٫۲ کیلوگرم؛ بیشتر یورکی‌ها بین ۲ تا ۳ کیلوگرم وزن دارند.
- قد (تا جدوگاه): حدود ۱۸ تا ۲۰ سانتی‌متر.
- سر: کوچک و کمی صاف، پوزهٔ نه‌چندان بلند، چشم‌های تیرهٔ متوسط و براق.
- گوش‌ها: کوچک، V شکل و ایستاده.
ویژگی شاخص یورکی، موی بلند، صاف، ظریف و ابریشمی است که بافتی شبیه موی انسان دارد. یورکی برخلاف بسیاری از نژادها زیرپوش ندارد و پوشش آن تکلایه است؛ به همین دلیل مو ریزش بسیار کمی دارد، اما در برابر سرما هم محافظت کمتری میکند.
رنگ استاندارد یورکی آبی فولادی تیره روی بدن و طلایی یا قهوهای روشن روی سر، سینه و پاهاست. توله‌ها مشکی و قهوهای به دنیا میآیند و رنگ نهایی بزرگسالی بهتدریج و گاهی تا حدود سه سالگی شکل می‌گیرد. یورکی‌های سفید یا سه‌رنگ که با نام «بیور» شناخته می‌شوند، در بیشتر باشگاه‌ها به‌عنوان نژادی جداگانه ثبت می‌شوند و جزو رنگ‌های استاندارد یورکشایر نیستند.
خلق‌وخو و رفتار یورکشایر تریر
یورکی با وجود جثهٔ عروسکی، روحیهٔ یک تریر واقعی را دارد: پرجرئت، کنجکاو، پرانرژی و گاهی لجباز. خودش را بزرگتر از آنچه هست می‌داند و ممکن است بی‌پروا به سگهای بسیار بزرگتر پارس کند. همین روحیه از او سگ نگهبان کوچک و هوشیاری ساخته که به هر صدای غیرعادی واکنش نشان می‌دهد.
یورکی به صاحبش بسیار وابسته و مهربان است و دوست دارد همیشه در آغوش یا کنار او باشد. در عین حال بازیگوش است و از بازی با توپ، تعقیب اسباب‌بازی و کشف گوشه‌وکنار خانه لذت می‌برد. غریزهٔ شکار موش هنوز در او زنده است و ممکن است حیوانات بسیار کوچک مثل همستر را تعقیب کند.
یورکی با کودکان بزرگتر که بلدند با احتیاط رفتار کنند، به‌خوبی کنار می‌آید، اما برای خانه‌هایی با کودکان خردسال مناسب نیست؛ بدن ظریفش در برابر در آغوش گرفتن نادرست و افتادن آسیب‌پذیر است و ممکن است در صورت اذیت شدن گاز بگیرد. با سگها و گربه‌هایی که کنارشان بزرگ شده معمولاً کنار می‌آید.
نگهداری از سگ یورکشایر تریر
تغذیه
یورکی متابولیسم سریعی دارد و به غذای باکیفیت و کم‌حجم نیاز دارد. یک یورکی بالغ ۲ تا ۳ کیلویی معمولاً روزانه حدود ۳۵ تا ۶۰ گرم غذای خشک مخصوص نژادهای کوچک و عروسکی می‌خورد.
- از غذایی با دانه‌های ریز مخصوص نژادهای عروسکی استفاده کنید.
- تولههای یورکی به‌شدت مستعد افت قند خون هستند؛ باید روزانه سه تا چهار وعده غذا بخورند و نباید مدت طولانی بدون غذا بمانند.
- بزرگسالان را در دو وعده غذا دهید.
- غذای خشک در کنار مسواک زدن به کنترل جرم دندان کمک میکند، اما جایگزین مسواک نیست.
- از دادن غذای سفره و خوراکی‌های چرب پرهیز کنید؛ یورکی به ناراحتی گوارشی و التهاب لوزالمعده حساس است.
آراستگی و نظافت
موی یورکی زیباست اما نگهداری آن وقت می‌خواهد.
- موی بلند نمایشی: نیاز به برس زدن روزانه دارد تا گره نخورد.
- مدل کوتاه («پاپی‌کات»): بیشتر صاحبان یورکی موی سگ را هر ۶ تا ۸ هفته نزد آرایشگر کوتاه می‌کنند که نگهداری را بسیار آسان‌تر میکند؛ در این حالت برس زدن دو تا سه بار در هفته کافی است.
- موی سر: موی بالای سر را با کش یا گیرهٔ نرم ببندید یا کوتاه کنید تا در چشم نرود.
- حمام هر دو تا چهار هفته یک بار با شامپوی مخصوص سگ و نرم‌کنندهٔ مو.
- دندان‌ها: مهم‌ترین بخش مراقبت یورکی است؛ دهان کوچک و دندان‌های فشرده، آن را به‌شدت مستعد بیماری لثه میکند. مسواک زدن روزانه را از توله‌گی عادت دهید.
- ناخن‌ها را هر ۳ تا ۴ هفته کوتاه کنید و گوش‌ها را هفتگی بررسی کنید.
ورزش و تحرک
یورکی پرانرژی‌تر از ظاهرش است، اما نیاز ورزشی‌اش به دلیل جثهٔ کوچک به‌راحتی برآورده میشود. دو پیاده‌روی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه‌ای در روز به‌همراه بازی در خانه کافی است. یورکی از بازی‌های فکری و پیدا کردن خوراکی پنهان‌شده هم لذت می‌برد.
همیشه از قلادهٔ سینه‌ای استفاده کنید تا به نای ظریفش فشار نیاید. یورکی به دلیل نداشتن زیرپوش سرما را به‌خوبی تحمل نمی‌کند؛ در زمستان‌های سرد تهران، تبریز و شهرهای شمال‌غرب، لباس گرم سگ و پیاده‌روی کوتاهتر لازم است. در تابستان هم ساعات خنک را برای بیرون رفتن انتخاب کنید.
نگهداری در آپارتمان
یورکشایر تریر از مناسب‌ترین نژادها برای آپارتمان است. فضای کمی نیاز دارد، بخش زیادی از انرژی‌اش را در خانه تخلیه میکند و به دلیل ریزش کم مو، خانه را کمتر کثیف میکند. چالش اصلی پارس است؛ یورکی به صدای آسانسور، زنگ در و رفت‌وآمد راه‌پله واکنش نشان می‌دهد و بدون آموزش ممکن است همسایه‌ها را اذیت کند. خانه را برای این سگ کوچک امن کنید: از پریدن از مبل و تخت بلند جلوگیری کنید، هنگام راه رفتن مراقب زیر پایتان باشید و فاصلهٔ نرده‌های بالکن را بررسی کنید.
آموزش یورکشایر تریر
یورکی باهوش است و ترفندها را سریع یاد می‌گیرد، اما مثل هر تریری مستقل و گاهی لجباز است. بسیاری از صاحبان به دلیل کوچکی و بامزگی یورکی، رفتارهایی مثل پارس کردن، غرغر یا پریدن را که در سگ بزرگ نمی‌پذیرند، نادیده می‌گیرند و به این ترتیب «سندرم سگ کوچک» شکل می‌گیرد. یورکی باید همان قوانینی را یاد بگیرد که هر سگ دیگری یاد می‌گیرد.
- تشویق مثبت: با خوراکی‌های بسیار کوچک و تحسین کار کنید. یورکی به تنبیه و فریاد حساس است.
- آموزش دستشویی: مانند بیشتر نژادهای عروسکی زمان‌بر است. برنامهٔ منظم، بردن مکرر به جای مشخص، استفاده از پد یا جای ثابت در بالکن و تشویق فوری بعد از هر موفقیت ضروری است.
- کنترل پارس: فرمان «ساکت» را آموزش دهید و به پارس برای جلب توجه پاسخ ندهید.
- اجتماعی‌سازی: توله را از هشت هفتگی بهتدریج با آدم‌ها، سگهای آرام و محیط‌های مختلف آشنا کنید تا بیش از حد تدافعی یا ترسو نشود.
- عادت به آراستگی: از توله‌گی او را به برس زدن، مسواک و دست زدن به پنجه‌ها عادت دهید.
سلامت و بیماری‌های شایع
یورکشایر تریر از نژادهای با عمر طولانی است و معمولاً ۱۱ تا ۱۵ سال زندگی میکند. با این حال، مانند دیگر نژادهای عروسکی، به چند مشکل مشخص حساس است. این بخش صرفاً برای آگاهی شماست و هیچ‌گاه جایگزین معاینه و تشخیص دامپزشک نیست.
- بیماری‌های دندان و لثه: شایع‌ترین مشکل سلامت یورکی‌ها که در سنین پایین شروع میشود.
- دررفتگی کشکک زانو: سگ ناگهان پای عقب را بالا نگه می‌دارد یا چند قدم لی‌لی میکند.
- کلاپس نای: سرفهٔ خشک و بوق‌مانند، به‌ویژه هنگام هیجان یا کشیده شدن قلاده.
- شانت پورتوسیستمیک (شانت کبدی): ناهنجاری مادرزادی رگ‌های کبد که در یورکی بیش از بسیاری از نژادها دیده میشود.
- بیماری لگ-کالو-پرتس: تخریب سر استخوان ران در تولههای در حال رشد که به لنگش منجر میشود.
- افت قند خون در توله‌ها.
از خرید توله‌هایی که با عنوان «یورکی مینی» یا «تیکاپ» و با وزن بسیار کمتر از استاندارد عرضه می‌شوند، پرهیز کنید؛ این سگها اغلب مشکلات سلامتی بیشتری دارند. معاینهٔ دوره‌ای، جرم‌گیری دندان در صورت نیاز و واکسیناسیون منظم، پایهٔ سلامت یورکی است.
یورکشایر تریر برای چه کسانی مناسب است؟
یورکی همدم ایده‌آلی برای کسانی است که در آپارتمان زندگی می‌کنند و سگی کوچک، باهوش، بازیگوش و وفادار می‌خواهند که بتوان او را همه‌جا همراه برد. برای سالمندان، زوج‌ها و خانوادههایی با کودکان بزرگتر، و همچنین افرادی که به دلیل حساسیت از موی سگهای پرریزش دوری می‌کنند، انتخاب خوبی است؛ البته هیچ سگی کاملاً ضدحساسیت نیست.
مناسب است برای:
- ساکنان آپارتمان با وقت کافی برای همراهی سگ
- کسانی که سگ کم‌ریزش می‌خواهند
- افرادی که حوصلهٔ آراستگی و مراقبت روزانه از دندان را دارند
مناسب نیست برای:
- خانوادههایی با کودکان خردسال
- کسانی که به دنبال سگ کاملاً ساکت هستند
- افرادی که ساعت‌های طولانی از خانه دورند
- کسانی که همراهی در ورزش‌های سنگین یا کوه‌نوردی طولانی می‌خواهند
عکس‌های سگ یورکشایر تریر
بیماری‌هایی که باید بشناسید
بیماری‌های دندان و لثه
جرم دندان و التهاب لثه در یورکی‌ها بسیار زود شروع میشود و می‌تواند به لق شدن و افتادن دندان‌ها برسد. بوی بد دهان، لثهٔ قرمز یا سختی در جویدن را جدی بگیرید.
دررفتگی کشکک زانو
کشکک زانو از جای خود خارج میشود و سگ پای عقب را بالا نگه می‌دارد یا لی‌لی میکند. در موارد شدید ممکن است جراحی لازم باشد.
کلاپس نای
ضعف حلقه‌های غضروفی نای که با سرفهٔ خشک و بوق‌مانند همراه است. استفاده از قلادهٔ سینه‌ای، کنترل وزن و دوری از دود سیگار کمک‌کننده است.
شانت پورتوسیستمیک
ناهنجاری مادرزادی که باعث میشود خون بدون تصفیه از کنار کبد عبور کند. رشد کند، بی‌حالی پس از غذا، رفتارهای عصبی غیرعادی یا تشنج از نشانه‌های آن است و باید با آزمایش خون بررسی شود.
بیماری لگ-کالو-پرتس
کاهش خون‌رسانی به سر استخوان ران در تولههای حدود ۴ تا ۱۲ ماهه که با لنگش تدریجی و درد پای عقب همراه است و معمولاً با جراحی درمان میشود.
افت قند خون در توله‌ها
تولههای یورکی اگر وعدهٔ غذایی را از دست بدهند، ممکن است دچار ضعف، لرزش یا تشنج شوند. وعده‌های مکرر غذایی پیشگیری‌کننده است و در صورت بروز علائم باید فوراً به دامپزشک مراجعه کرد.
این اطلاعات جایگزین معاینهٔ دامپزشک نیست. اگر نشانه‌ای از بیماری در سگ خودت دیدی، هرچه زودتر با دامپزشک مشورت کن.
یورکشایر تریر داری یا می‌خواهی بگیری؟
غذا، واکسن، رفتار یا علائم بیماری: سؤالت را بپرس تا دستیار پت‌وی با توجه به شرایط پتت جواب بدهد.
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ یورکشایر تریر
سگ یورکشایر تریر چند سال عمر میکند؟
یورکشایر تریر از نژادهای با عمر طولانی است و معمولاً ۱۱ تا ۱۵ سال زندگی میکند. مراقبت روزانه از دندان‌ها، کنترل وزن، استفاده از قلادهٔ سینه‌ای، جلوگیری از پریدن از ارتفاع و معاینهٔ منظم دامپزشکی، از مهم‌ترین عواملی هستند که به سلامت و طولانی‌تر شدن عمر یورکی کمک می‌کنند.
آیا یورکی سگ آپارتمانی است؟
بله، یورکشایر تریر یکی از بهترین نژادها برای زندگی در آپارتمان است. جثهٔ بسیار کوچکی دارد، بخش زیادی از انرژی‌اش را در خانه تخلیه میکند و ریزش مویش بسیار کم است. تنها چالش مهم پارس کردن به صداهای راه‌پله و زنگ در است که با آموزش از توله‌گی به‌خوبی قابل‌کنترل است.
آیا یورکشایر تریر مو میریزد؟
یورکی پوشش تکلایه و بدون زیرپوش دارد که بافتی شبیه موی انسان دارد، به همین دلیل ریزش مویش بسیار کم است. به همین علت برخی افراد حساس به موی سگ با یورکی مشکل کمتری دارند، اما هیچ سگی کاملاً ضدحساسیت نیست. پیش از آوردن یورکی، مدتی با این نژاد در تماس باشید تا واکنش بدنتان را بسنجید.
یورکی روزانه چقدر غذا می‌خورد؟
یک یورکی بالغ ۲ تا ۳ کیلویی معمولاً روزانه حدود ۳۵ تا ۶۰ گرم غذای خشک مخصوص نژادهای عروسکی نیاز دارد که بهتر است در دو وعده داده شود. توله‌ها برای پیشگیری از افت قند خون باید سه تا چهار وعده بخورند. مقدار دقیق را بر اساس برچسب غذا، سن و وضعیت بدنی سگ تنظیم کنید.
آیا یورکی برای خانوادههای بچهدار مناسب است؟
یورکی با کودکان بزرگتر و آرام که بلدند با حیوان کوچک با احتیاط رفتار کنند، رابطهٔ خوبی دارد. برای خانوادههایی با کودکان خردسال توصیه نمیشود، چون بدن ظریفش با افتادن از بغل یا فشار آسیب میبیند و ممکن است در صورت اذیت شدن از خود دفاع کند. بازی کودک و سگ باید زیر نظر بزرگترها باشد.
چرا رنگ موی توله یورکی تغییر میکند؟
تولههای یورکشایر تریر مشکی و قهوهای به دنیا میآیند و با بزرگ شدن، بخش مشکی بهتدریج به آبی فولادی و بخش قهوهای به طلایی روشن تبدیل میشود. این تغییر طبیعی است و ممکن است تا حدود سه سالگی ادامه پیدا کند. رنگ نهایی در هر سگ کمی متفاوت است و به ژنتیک والدین بستگی دارد.
یورکی تیکاپ یا مینی چیست؟
«تیکاپ» یا «مینی» نژاد یا رنگ رسمی جداگانهای نیست و به یورکیهایی گفته میشود که بسیار کوچکتر از استاندارد، اغلب کمتر از دو کیلوگرم، هستند. این سگها معمولاً بیشتر در معرض افت قند خون، شکستگی استخوان، مشکلات کبدی و دندانی قرار دارند. انتخاب یورکی در محدودهٔ وزن استاندارد برای سلامت سگ بهتر است.
فرق یورکشایر تریر با سیلکی تریر چیست؟
سیلکی تریر استرالیایی کمی بزرگتر و سنگینتر از یورکی است و پوزه و سر کشیدهتری دارد. موی سیلکی معمولاً تا زمین نمیرسد و در سگهای نمایشی کوتاهتر نگه داشته میشود، در حالی که موی یورکی نمایشی تا زمین بلند است. هر دو نژاد رنگ آبی و طلایی دارند و خلقوخوی پرجرئت تریری دارند.
سگ یورکشایر تریر با این نام‌ها و املاها هم شناخته و جستجو میشود: یورکی، یورکشایر، یورک شایر، یورکشایر تریه، Yorkshire Terrier، Yorkie.
