سگ روتوایلر نژادی بزرگ، پرقدرت و محافظ از جنوب آلمان است که قرن‌ها برای راندن گله و نگهبانی از قصاب‌ها و دام‌هایشان به کار می‌رفت. بدن عضلانی و پهن، سر بزرگ و پوشش مشکی با نشانههای حنایی مشخص، روتوایلر را به یکی از شناخته‌شده‌ترین سگ‌های نگهبان جهان تبدیل کرده است. امروز این نژاد در نقش سگ پلیس، سگ امداد، سگ درمانی و البته نگهبان و همدم خانواده دیده می‌شود.
روتوایلری که درست پرورش یافته و آموزش دیده، با خانواده‌اش مهربان، آرام و حتی بازیگوش است و با غریبه‌ها فاصلهٔ محتاطانه‌ای حفظ می‌کند. اما قدرت بدنی و غریزهٔ محافظت این سگ، مسئولیت بزرگی بر دوش صاحبش می‌گذارد. روتوایلر به آموزش جدی، اجتماعی‌سازی گسترده و صاحبی قاطع و آرام نیاز دارد و برای هر خانه‌ای مناسب نیست.
ویژگی‌های روتوایلر در یک نگاه
امتیاز از ۱ تا ۵، در مقایسه با نژادهای دیگر سگ.
رفتار و خلق‌وخو
انرژی و آموزش
نگهداری و سلامت
تاریخچه و خاستگاه نژاد روتوایلر
ریشهٔ روتوایلر را معمولاً به سگ‌های گله‌ران لشکرهای روم باستان نسبت می‌دهند که همراه سپاهیان از کوه‌های آلپ گذشتند و گله‌های گاو را که غذای ارتش بود، می‌راندند و از آن محافظت می‌کردند. برخی از این سگ‌ها در منطقه‌ای در جنوب آلمان ماندند که بعدها شهر روتوایل در ایالت بادن-وورتمبرگ در آن شکل گرفت.
روتوایل در قرون وسطی به مرکز مهم تجارت دام تبدیل شد و این سگ‌ها کار اصلی خود را پیدا کردند: راندن گاوها به بازار و نگهبانی از قصاب‌ها و پول‌هایشان در مسیر بازگشت. به همین دلیل این نژاد را «روتوایلر متزگرهوند» یعنی «سگ قصاب روتوایل» می‌نامیدند. در قرن نوزدهم، با ممنوع شدن راندن دام در جاده‌ها و آمدن راه‌آهن، نیاز به این سگ‌ها کم شد و نژاد تا مرز انقراض رفت.
بازگشت روتوایلر با کار پلیس آغاز شد. در اوایل قرن بیستم، پیش از جنگ جهانی اول، روتوایلر به‌عنوان سگ پلیس در آلمان مورد توجه قرار گرفت. نخستین باشگاه تخصصی نژاد در سال ۱۹۱۴ تأسیس شد و در سال ۱۹۲۱ باشگاه‌ها در ADRK (باشگاه عمومی روتوایلر آلمان) ادغام شدند که هنوز مرجع اصلی استاندارد نژاد است. روتوایلر در سال ۱۹۳۱ در باشگاه کنل آمریکا ثبت شد.
ظاهر و ویژگی‌های ظاهری
روتوایلر سگی بزرگتر از متوسط، قوی، فشرده و عضلانی است که قدرت، چابکی و استقامت را با هم دارد. طبق استاندارد FCI و ADRK:
- قد نرها: ۶۱ تا ۶۸ سانتی‌متر (۶۴ تا ۶۵ سانتی‌متر ایده‌آل)؛ وزن حدود ۵۰ کیلوگرم
- قد ماده‌ها: ۵۶ تا ۶۳ سانتی‌متر (۶۰ تا ۶۱ سانتی‌متر ایده‌آل)؛ وزن حدود ۴۲ کیلوگرم
در عمل، وزن روتوایلرهای نر معمولاً بین ۵۰ تا ۶۰ کیلوگرم و ماده‌ها بین ۳۵ تا ۴۸ کیلوگرم است.
سر پهن با جمجمهٔ متوسط و پیشانی مشخص، پوزهٔ قوی و فک‌هایی بسیار نیرومند دارد. گوش‌ها مثلثی، متوسط و افتاده‌اند. دم در گذشته کوتاه بریده می‌شد، اما امروز در آلمان و بسیاری کشورهای اروپایی بریدن دم ممنوع است و دم طبیعی و بلند در استاندارد FCI پذیرفته است.
پوشش مو دولایه است: لایهٔ رویی صاف، زبر، متراکم و چسبیده به بدن و لایهٔ زیرین که روی گردن و ران‌ها بیشتر است. تنها رنگ پذیرفته‌شده مشکی با نشانههای قهوه‌ای مایل به قرمز (حنایی یا ماهونی) در جای مشخص است:
- روی گونه‌ها و پوزه
- دو لکهٔ کوچک بالای چشم‌ها
- زیر گلو و دو مثلث روی سینه
- روی پاها و زیر دم
روتوایلر «قرمز» یا «آبی» یا روتوایلر موبلند، در استانداردهای رسمی پذیرفته نیست.
خلق‌وخو و رفتار روتوایلر
استاندارد نژاد، روتوایلر را سگی خوش‌خلق، آرام، مطمئن به خود و شجاع توصیف می‌کند که به صاحبش وفادار است و نسبت به محیط هوشیار. روتوایلر به‌طور طبیعی محافظ است؛ لازم نیست به او نگهبانی یاد بدهید، بلکه باید به او یاد بدهید چه زمانی نیازی به نگهبانی نیست.
- با خانواده: مهربان، وابسته و گاهی بازیگوش و شوخ است. بسیاری از روتوایلرها دوست دارند به صاحبشان تکیه کنند یا روی پایش بنشینند، بی‌توجه به وزن خود.
- با غریبه‌ها: محتاط و فاصله‌دار است و تا مطمئن نشود، رفتار دوستانه‌ای نشان نمی‌دهد. روتوایلر متعادل بی‌دلیل پرخاشگر نیست.
- با حیوانات دیگر: با سگ‌ها و گربه‌هایی که با آنها بزرگ شده معمولاً کنار می‌آید، اما ممکن است با سگ‌های غریبه، به‌ویژه سگ‌های هم‌جنس، سازگار نباشد.
- آرام در خانه: روتوایلر بالغی که ورزش کافی کرده، در خانه سگ آرامی است و پارس بی‌دلیل ندارد؛ پارسش معمولاً هشداری جدی است.
- غریزهٔ گلهرانی: برخی روتوایلرها ممکن است بچهها یا حیوانات را با هل دادن بدن «جمع کنند».
روتوایلر به ساختار و قانون نیاز دارد. بدون رهبری آرام و ثابت، ممکن است خودش تصمیم بگیرد که چه کسی و چه چیزی تهدید است؛ و این در سگی با این قدرت خطرناک است.
نگهداری از سگ روتوایلر
تغذیه
روتوایلر بالغ با وزن ۴۰ تا ۵۵ کیلوگرم و فعالیت متوسط، معمولاً حدود ۴۵۰ تا ۶۵۰ گرم غذای خشک باکیفیت در روز نیاز دارد. مقدار دقیق به کالری غذا، سن، میزان فعالیت و عقیم بودن سگ بستگی دارد و باید با فرم بدن تنظیم شود.
- توله‌ها حتماً غذای مخصوص نژادهای بزرگ و غول‌پیکر بخورند. رشد سریع و اضافه‌وزن در دوران رشد، خطر دیسپلازی و مشکلات مفصلی را بالا می‌برد. از دادن مکمل کلسیم بدون تجویز دامپزشک خودداری کنید.
- روتوایلر مستعد چاقی است و وزن اضافه فشار زیادی به مفاصل و رباط‌های زانو وارد می‌کند؛ کمر سگ باید از بالا مشخص باشد.
- غذا را در دو وعده بدهید و از ورزش شدید بلافاصله پیش و پس از غذا پرهیز کنید تا خطر پیچ‌خوردگی معده کمتر شود.
آراستگی و نظافت
آراستگی روتوایلر ساده است.
- برس‌کشی هفته‌ای یک تا دو بار با برس لاستیکی یا برس نرم کافی است. در بهار و پاییز که لایهٔ زیرین عوض می‌شود، ریزش مو بیشتر است و برس‌کشی روزانه کمک می‌کند.
- حمام هر یک تا دو ماه یا در صورت کثیف شدن.
- ناخن‌ها هر ۲ تا ۳ هفته کوتاه شوند؛ از توله‌گی به سگ یاد بدهید دست زدن به پاها را تحمل کند، چون مهار یک روتوایلر ۵۰ کیلویی مخالف، کار آسانی نیست.
- گوش‌ها و دندان‌ها را به‌طور منظم بررسی و تمیز کنید. برخی روتوایلرها آب دهان زیادی دارند، به‌ویژه بعد از آب خوردن یا در گرما.
ورزش و تحرک
روتوایلر به حدود ۶۰ تا ۹۰ دقیقه فعالیت روزانه نیاز دارد: پیاده‌روی تند با قلاده، بازی آوردن توپ، بالا رفتن از تپه و فعالیت‌های کاری مثل ردیابی بو، اطاعت و کشیدن گاری سبک برای سگ‌های بالغ و سالم.
- تا حدود ۱۸ تا ۲۴ ماهگی که رشد استخوان‌ها کامل می‌شود، از دویدن طولانی، پرش‌های مکرر و بازی‌های خشن با سگ‌های بزرگ پرهیز کنید.
- روتوایلر به‌خاطر رنگ تیره، جثهٔ سنگین و پوشش دولایه گرما را خوب تحمل نمی‌کند. در تابستان شهرهای گرم و جنوب ایران، ورزش را به صبح زود یا بعد از غروب منتقل کنید، همیشه سایه و آب خنک فراهم کنید و به نشانههای گرمازدگی دقت کنید.
- روتوایلر در سرمای معتدل مشکلی ندارد، اما نباید در سرمای شدید یا گرمای شدید در حیاط رها شود.
- در اماکن عمومی همیشه روتوایلر را با قلاده و زیر کنترل کامل نگه دارید.
نگهداری در آپارتمان
روتوایلر به‌خاطر آرامش در خانه و پارس کم، می‌تواند در آپارتمان بزرگ زندگی کند، اما گزینهٔ ایده‌آلی برای آپارتمان نیست. جثهٔ سنگین، نیاز به ورزش و غریزهٔ نگهبانی، زندگی در فضای کوچک را برای سگ و همسایه‌ها دشوار می‌کند.
- دو نوبت پیاده‌روی طولانی در روز الزامی است.
- روتوایلر باید آموزش ببیند که به صداهای راه‌پله، زنگ در و همسایه‌ها واکنش افراطی نشان ندهد.
- برخورد با همسایه‌ها، بچهها و سگ‌های دیگر در راهرو و آسانسور باید کاملاً کنترل‌شده باشد؛ بسیاری از مردم از روتوایلر می‌ترسند.
- کف لیز را با فرش بپوشانید تا به مفاصل و رباط‌های زانو فشار نیاید.
- خانه‌ای با حیاط امن و محصور گزینهٔ بهتری است، به شرط آنکه سگ در حیاط تنها رها نشود و بیشتر وقتش را کنار خانواده بگذراند.
آموزش روتوایلر
روتوایلر باهوش و آموزش‌پذیر است و در ورزش‌های اطاعت، ردیابی و کار پلیسی موفق است، اما گاهی مستقل و لجباز رفتار می‌کند. آموزش این نژاد باید از روز اول آغاز شود و در تمام عمر ادامه یابد.
- اجتماعی‌سازی گسترده در ۳ تا ۱۶ هفتگی مهم‌ترین بخش پرورش روتوایلر است: آشنایی کنترل‌شده و مثبت با آدم‌های مختلف (کودکان، سالمندان، مردان با کلاه یا ریش)، سگ‌ها، محیط‌های شلوغ، خودرو و صداها. این کار باید در دوران نوجوانی هم ادامه پیدا کند.
- تقویت مثبت و قاطعیت آرام: روتوایلر با پاداش، بازی و قانون‌های روشن بهترین پاسخ را می‌دهد. روش‌های خشن و تنبیه بدنی، اعتماد را از بین می‌برد و ممکن است به پرخاشگری ناشی از دفاع بینجامد.
- کنترل پیش از قدرت: دستورهای «بشین»، «بمون»، «بیا»، «ول کن» و راه رفتن با قلادهٔ شل را پیش از آنکه توله به ۳۰ کیلو برسد، کامل کنید.
- کلاس آموزش گروهی یا کار با مربی حرفه‌ای برای هر روتوایلر، به‌ویژه برای صاحبان کم‌تجربه، به‌شدت توصیه می‌شود.
- آموزش حمله یا نگهبانی فقط زیر نظر مربی متخصص و پس از تکمیل اطاعت پایه؛ روتوایلر به‌طور طبیعی محافظ است.
سلامت و بیماری‌های شایع
روتوایلر عمر نسبتاً کوتاهی دارد. باشگاه کنل آمریکا طول عمر را ۹ تا ۱۰ سال ذکر می‌کند و مطالعات بریتانیایی و ایتالیایی میانگین‌هایی بین حدود ۸ تا ۱۰/۶ سال گزارش کرده‌اند. سرطان و مشکلات مفصلی مهم‌ترین نگرانی‌های سلامت این نژاد هستند.
- سرطان: طبق مطالعات، بیش از ۴۵ درصد مرگ‌ها در روتوایلر به سرطان نسبت داده شده است. استئوسارکوم (سرطان استخوان) که اغلب با لنگش مقاوم و تورم پا شروع می‌شود و لنفوما از انواع مهم‌اند.
- دیسپلازی مفصل آرنج و ران: دیسپلازی آرنج در روتوایلر بسیار شایع گزارش شده و به لنگش پای جلو و آرتروز می‌انجامد. غربالگری مفاصل والدین ضروری است.
- پارگی رباط صلیبی زانو: در روتوایلر شایع است، به‌ویژه در سگ‌های اضافه‌وزن، و با لنگش ناگهانی پای عقب بروز می‌کند.
- تنگی زیر دریچهٔ آئورت (SAS): بیماری مادرزادی قلب که ممکن است با سوفل قلبی، ضعف یا غش همراه باشد.
- پیچ‌خوردگی معده (GDV): اورژانس کشنده در نژادهای بزرگ و سینه‌عمیق.
- مشکلات پوست و پلک مانند برگشتگی پلک به داخل نیز در این نژاد دیده می‌شود.
خرید توله از پرورش‌دهنده‌ای که گواهی غربالگری مفصل و قلب والدین را ارائه می‌دهد، کنترل وزن در تمام عمر و پیگیری سریع هر لنگش یا تورم، مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه است. این مطالب جنبهٔ آگاهی‌بخشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص دامپزشک نیست.
روتوایلر برای چه کسانی مناسب است؟
روتوایلر برای صاحبان باتجربه، قاطع و مسئولیت‌پذیر مناسب است که سگی وفادار و محافظ می‌خواهند و حاضرند برای آموزش، اجتماعی‌سازی و ورزش روزانهٔ او وقت بگذارند.
روتوایلر انتخاب خوبی است اگر:
- تجربهٔ نگهداری و آموزش سگ‌های بزرگ را دارید یا حاضرید با مربی حرفه‌ای کار کنید.
- سگی می‌خواهید که هم همدم خانواده باشد و هم محافظی مطمئن.
- خانه‌ای با فضای کافی و دسترسی به محل مناسب برای پیاده‌روی دارید.
- توان بدنی مهار سگی ۴۰ تا ۶۰ کیلویی را دارید.
روتوایلر احتمالاً مناسب شما نیست اگر:
- اولین سگتان است و وقت آموزش جدی ندارید.
- کودکان خیلی کوچک دارید و نمی‌توانید همیشه بر بازی آنها با سگ نظارت کنید.
- در آپارتمان کوچک زندگی می‌کنید یا ساعت‌های طولانی بیرون از خانه‌اید.
- در منطقه‌ای بسیار گرم زندگی می‌کنید و امکان خنک نگه داشتن سگ را ندارید.
عکس‌های سگ روتوایلر
روتوایلر بالغ دراز کشیده روی چمن با دهان باز
نمای نزدیک صورت روتوایلر نر با نشانههای حنایی روی گونه‌ها
عکس: Julián Monge-Nájera · CC BY-SA 4.0
تولهٔ دوماههٔ روتوایلر روی چمن با نشانههای حنایی صورت
عکس: Fah112778 · CC BY-SA 3.0
بیماری‌هایی که باید بشناسید
سرطان (استئوسارکوم و لنفوما)
سرطان علت بخش بزرگی از مرگ‌ها در روتوایلر است. لنگش مقاومی که با استراحت خوب نمی‌شود، تورم استخوان پا یا بزرگ شدن غدد لنفاوی را فوراً به دامپزشک نشان دهید.
دیسپلازی مفصل آرنج و ران
رشد ناهنجار مفاصل که در روتوایلر بسیار شایع است و به لنگش، سختی در بلند شدن و آرتروز زودرس می‌انجامد. کنترل رشد و وزن توله خطر را کم می‌کند.
پارگی رباط صلیبی زانو
آسیب رباط داخل زانو که در روتوایلرهای سنگین و پرتحرک شایع است. لنگش ناگهانی پای عقب یا بالا نگه داشتن پا نیاز به معاینه دارد.
تنگی زیر دریچهٔ آئورت (SAS)
بیماری مادرزادی قلب که با سوفل قلبی در معاینه، خستگی زودرس یا غش بروز می‌کند. معاینهٔ قلب توله و غربالگری والدین توصیه می‌شود.
پیچ‌خوردگی معده (GDV)
چرخش معدهٔ پر از گاز در نژادهای بزرگ و سینه‌عمیق که بدون جراحی فوری کشنده است. نفخ شکم، بی‌قراری و عق زدن بدون استفراغ را اورژانسی بدانید.
این اطلاعات جایگزین معاینهٔ دامپزشک نیست. اگر نشانه‌ای از بیماری در سگ خودت دیدی، هرچه زودتر با دامپزشک مشورت کن.
روتوایلر داری یا می‌خواهی بگیری؟
غذا، واکسن، رفتار یا علائم بیماری: سؤالت را بپرس تا دستیار پت‌وی با توجه به شرایط پتت جواب بدهد.
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ روتوایلر
سگ روتوایلر چقدر عمر می‌کند؟
طول عمر روتوایلر نسبتاً کوتاه و معمولاً بین ۸ تا ۱۱ سال است. باشگاه کنل آمریکا ۹ تا ۱۰ سال ذکر می‌کند و مطالعات بریتانیایی میانگین‌هایی بین حدود ۸ تا ۱۰/۶ سال گزارش کرده‌اند. سرطان و مشکلات مفصلی مهم‌ترین عوامل کوتاه شدن عمر این نژادند؛ کنترل وزن و پیگیری سریع لنگش‌ها به عمر سالم‌تر کمک می‌کند.
آیا روتوایلر سگ خطرناکی است؟
روتوایلر ذاتاً خطرناک نیست، اما سگی بسیار قوی با غریزهٔ محافظت طبیعی است و همین قدرت، مسئولیت صاحبش را سنگین می‌کند. روتوایلری که از والدین متعادل آمده، زود اجتماعی شده و با روش‌های درست آموزش دیده، با خانواده‌اش آرام و مهربان است. روتوایلر بدون آموزش، تنها در حیاط یا تحریک‌شده، ممکن است خطرناک شود.
روتوایلر با بچهها چطور است؟
روتوایلری که با بچههای خانواده بزرگ شده، معمولاً نسبت به آنها صبور و محافظ است. با این حال، وزن زیاد و غریزهٔ گلهرانی ممکن است باعث هل دادن و زمین انداختن کودکان کوچک شود و ممکن است بازی خشن بچههای مهمان را تهدید تلقی کند. بازی کودک و روتوایلر همیشه باید زیر نظر بزرگتر باشد.
آیا روتوایلر برای آپارتمان مناسب است؟
روتوایلر در خانه آرام است و پارس کمی دارد، بنابراین در آپارتمان بزرگ قابل نگهداری است، اما گزینهٔ ایده‌آلی نیست. به دو نوبت پیاده‌روی طولانی در روز، آموزش برای واکنش نشان ندادن به صداهای راه‌پله و کنترل کامل در راهرو و آسانسور نیاز دارد. خانه‌ای با حیاط محصور، به شرط زندگی سگ کنار خانواده، مناسب‌تر است.
روتوایلر روزانه چقدر غذا می‌خورد؟
روتوایلر بالغ با فعالیت متوسط معمولاً حدود ۴۵۰ تا ۶۵۰ گرم غذای خشک باکیفیت در روز نیاز دارد که بهتر است در دو وعده داده شود. مقدار دقیق به کالری غذا، وزن و فعالیت بستگی دارد. توله‌ها باید غذای مخصوص نژادهای بزرگ بخورند تا رشد استخوان‌ها کنترل‌شده باشد، و اضافه‌وزن در هر سنی برای مفاصل این نژاد مضر است.
آیا روتوایلر ریزش مو دارد؟
روتوایلر ریزش موی متوسطی دارد. پوشش دولایهٔ کوتاهش در تمام سال کمی مو می‌ریزد و در بهار و پاییز که لایهٔ زیرین عوض می‌شود، ریزش بیشتر است. برس‌کشی هفته‌ای یک تا دو بار با برس لاستیکی، و در فصل ریزش روزانه، برای کنترل مو در خانه کافی است. آراستگی این نژاد در کل ساده است.
فرق روتوایلر و دوبرمن چیست؟
هر دو نژادهای محافظ آلمانی با رنگ مشکی و نشانههای حناییاند. روتوایلر سنگینتر، پهنتر و قویتر است، موی دولایه دارد و در خانه آرامتر است. دوبرمن بلندتر، باریکتر، سریعتر و پرانرژیتر است و موی کوتاه بدون لایهٔ زیرین دارد. روتوایلر بیشتر مستعد مشکلات مفصلی و دوبرمن مستعد بیماری قلبی است.
آیا روتوایلر برای نگهبانی مناسب است؟
بله، روتوایلر یکی از بهترین نژادهای نگهبان است. غریزهٔ محافظت، هوشیاری، شجاعت و ظاهر بازدارنده‌اش به‌طور طبیعی از خانه و خانواده محافظت می‌کند و نیازی به آموزش حمله ندارد. اما بهترین نگهبان، روتوایلری است که کنار خانواده زندگی می‌کند و آموزش اطاعت دیده، نه سگی که تنها در حیاط رها شده است.
سگ روتوایلر با این نام‌ها و املاها هم شناخته و جستجو می‌شود: رتوایلر، روتویلر، روتی، سگ روتوایلر، Rottweiler، Rottie، رودفایلر، رود فایلر، روت فایلر، روتووایلر، رودوایلر.
