سگ داشهوند که در ایران بیشتر با نام «سگ سوسیسی» شناخته میشود، نژادی آلمانی با بدن کشیده و پاهای کوتاه است که برای ورود به لانهٔ گورکن و شکار حیوانات زیرزمینی پرورش یافت. نامش در زبان آلمانی به معنای «سگ گورکن» است و امروز در سه نوع پوشش موکوتاه، موبلند و موزبر و در اندازه‌های استاندارد و مینیاتوری دیده میشود.
داشهوند سگی شجاع، کنجکاو، بازیگوش و بسیار وفادار است که با جثهٔ کوچکش برای زندگی آپارتمانی گزینهٔ خوبی به شمار می‌رود. اما پارس زیاد، لجبازی در آموزش و به‌ویژه حساسیت ستون فقرات، نکاتی است که هر صاحب داشهوند باید بداند. در این راهنما با تاریخچه، ظاهر، رفتار، تغذیه، ورزش، آموزش و بیماری‌های شایع این نژاد آشنا می‌شوید تا بتوانید سال‌ها همراهی سالم و شاد با او داشته باشید.
ویژگی‌های داشهوند در یک نگاه
امتیاز از ۱ تا ۵، در مقایسه با نژادهای دیگر سگ.
رفتار و خلق‌وخو
انرژی و آموزش
نگهداری و سلامت
تاریخچه و خاستگاه نژاد داشهوند
داشهوند نژادی آلمانی است و نامش از دو واژهٔ آلمانی «داکس» به معنای گورکن و «هوند» به معنای سگ ساخته شده است؛ یعنی «سگ گورکن». این سگ برای کاری بسیار مشخص پرورش داده شد: ورود به لانهٔ زیرزمینی گورکن، روباه و خرگوش، پیدا کردن شکار و بیرون کشیدن آن یا نگه داشتن آن با پارس‌های بلند تا شکارچی برسد. پاهای کوتاه، سینهٔ پهن، پنجه‌های قوی برای کندن و صدای بلند، همه ابزار همین کار بودند.
باشگاه کنل آمریکا ریشهٔ پرورش این نژاد را به قرن پانزدهم نسبت میدهد و نخستین توصیف‌های قابل اطمینان از آن در کتاب‌های آلمانی اوایل قرن هجدهم دیده میشود. در قرن نوزدهم پرورش داشهوند در آلمان شکل منظم گرفت و گونه‌های موکوتاه، موبلند و موزبر تثبیت شدند. داشهوندهای کوچک‌تر هم برای شکار خرگوش در لانه‌های تنگ‌تر پرورش یافتند.
داشهوند به‌تدریج از سگ شکاری به یکی از محبوب‌ترین سگ‌های خانگی جهان تبدیل شد و در ایران هم به نام «سگ سوسیسی» شناخته میشود. فدراسیون جهانی سگ (FCI) داشهوند را در گروهی مستقل، گروه ۴، قرار داده که فقط به همین نژاد اختصاص دارد. باشگاه کنل آمریکا (AKC) آن را در گروه سگ‌های شکاری (هاوند) طبقه‌بندی می‌کند.
ظاهر و ویژگی‌های ظاهری
بدن کشیده و پاهای کوتاه، مشخص‌ترین ویژگی داشهوند است. این سگ با وجود جثهٔ کوچک، اسکلتی محکم و عضلاتی قوی دارد و سینه‌اش عمیق و جلو آمده است. اندازهٔ داشهوند در دو یا سه رده تعریف میشود:
- استاندارد: بر اساس AKC وزن حدود ۷ تا ۱۴٫۵ کیلوگرم و قد جدوگاه حدود ۲۰ تا ۲۳ سانتی‌متر
- مینیاتور: وزن حداکثر حدود ۵ کیلوگرم و قد حدود ۱۳ تا ۱۵ سانتی‌متر
- کانینشن یا خرگوشی: ردهٔ سوم که فقط FCI به رسمیت می‌شناسد، با وزن حدود ۳٫۵ تا ۵ کیلوگرم
FCI این رده‌ها را بر اساس دور سینه تعریف می‌کند، نه فقط وزن. داشهوند سه نوع پوشش دارد:
- موکوتاه (صاف): موی کوتاه، براق و چسبیده به پوست
- موبلند: موی نرم و کمی موج‌دار که روی گوش‌ها، زیر بدن و دم بلندتر است
- موزبر: موی زبر و سیم‌مانند با زیرپوش، ریش و ابروهای پرپشت
رنگ‌های رایج شامل قرمز، کرم، سیاه و قهوه‌ای (بلک اند تن)، شکلاتی و قهوه‌ای، و رنگ «گراز وحشی» در موزبرهاست. الگوهایی مانند دپل (خال‌خالی)، برندل (راه‌راه) و پای‌بالد (لکه‌دار) نیز دیده میشود. گوش‌ها بلند، آویزان و گرد است و چشم‌ها بادامی و معمولاً تیره‌اند. جفت‌گیری دو داشهوند دپل (دبل دپل) ممکن است به توله‌هایی با ناشنوایی و مشکلات چشمی منجر شود و پرورش‌دهندگان مسئول از آن پرهیز می‌کنند.
خلق‌وخو و رفتار داشهوند
داشهوند سگی کوچک با شخصیتی بزرگ است. شجاع، کنجکاو، بازیگوش و بسیار وابسته به خانواده است و اغلب به یک نفر از اعضای خانه بیشتر دلبستگی پیدا می‌کند. همین شجاعت که برای رویارویی با گورکن لازم بود، امروز گاهی به شکل بی‌باکی در برابر سگ‌های بسیار بزرگتر دیده میشود.
چند ویژگی رفتاری که باید پیش از آوردن داشهوند بدانید:
- پارس زیاد: داشهوند برای اعلام شکار با صدای بلند پارس می‌کرد و امروز هم به هر صدا و رهگذری واکنش نشان میدهد؛ صدایش برای جثه‌اش بسیار بلند است.
- استقلال و لجاجت: سگ شکاری‌ای که باید زیر زمین خودش تصمیم می‌گرفت، همیشه منتظر فرمان نمی‌ماند.
- کندن زمین: کندن باغچه، مبل و پتو برایش رفتاری غریزی است.
- احتیاط با غریبه‌ها: معمولاً به آدم‌های ناآشنا با شک نگاه می‌کند و نگهبان کوچک و هوشیاری است.
داشهوند با کودکان بزرگتر و آرام رابطهٔ خوبی دارد، اما کودکان خردسال ممکن است ناخواسته او را بد بغل کنند و به کمرش آسیب بزنند. داشهوند در این شرایط ممکن است برای دفاع از خود گاز بگیرد. با گربه و سگ‌های دیگر خانه، اگر با هم بزرگ شده باشند، معمولاً کنار می‌آید، ولی غریزهٔ شکارش نسبت به جوندگان و پرندگان کوچک قوی است.
نگهداری از سگ داشهوند
تغذیه
مهم‌ترین نکتهٔ تغذیه در داشهوند جلوگیری از چاقی است، چون هر کیلوگرم اضافه فشار مستقیم روی ستون فقرات بلند این سگ وارد می‌کند. یک داشهوند استاندارد بالغ معمولاً روزانه حدود ۱۰۰ تا ۱۸۰ گرم غذای خشک باکیفیت و یک مینیاتور حدود ۵۰ تا ۹۰ گرم، بسته به کالری غذا و میزان فعالیت، نیاز دارد. غذا را در دو وعده بدهید و آن را با پیمانه یا ترازو اندازه بگیرید. داشهوندها معمولاً عاشق غذا هستند و با نگاه التماس‌آمیز تشویقی می‌گیرند؛ تشویقی‌ها نباید از ۱۰ درصد کالری روزانه بیشتر شوند و غذای سفرهٔ خانواده، به‌ویژه غذاهای چرب و شور، برایشان مضر است.
آراستگی و نظافت
نیاز نظافتی داشهوند به نوع پوشش بستگی دارد:
- موکوتاه: برس زدن یا کشیدن دستکش لاستیکی هفته‌ای یک بار کافی است.
- موبلند: برس زدن دو تا سه بار در هفته برای جلوگیری از گره خوردن، به‌ویژه پشت گوش‌ها و زیر بدن.
- موزبر: برس زدن هفتگی و «تریم دستی» یا کندن موهای مرده دو تا سه بار در سال.
حمام هر یک تا دو ماه یک بار کافی است. گوش‌های آویزان را هر هفته بررسی و در صورت نیاز با محلول مخصوص تمیز کنید. ناخن‌ها را مرتب کوتاه کنید، چون ناخن بلند شیوهٔ راه رفتن را تغییر میدهد و به کمر فشار می‌آورد. داشهوندها مستعد جرم و بیماری دندان هستند و مسواک زدن چند بار در هفته توصیه میشود.
ورزش و تحرک
داشهوند با وجود پاهای کوتاه، سگی فعال است و روزانه به حدود ۴۵ تا ۶۰ دقیقه فعالیت نیاز دارد که بهتر است در دو یا چند نوبت پیادهروی و بازی تقسیم شود. بازیهای بوکشی، پنهان کردن تشویقی و اسباب‌بازی‌های فکری با غریزهٔ شکاری این نژاد هماهنگ است و آن را خسته و راضی می‌کند.
برای محافظت از کمر داشهوند این نکات را رعایت کنید:
- از پریدن سگ روی مبل و تخت یا پایین پریدن از آن جلوگیری کنید و در صورت نیاز از رمپ یا پلهٔ مخصوص استفاده کنید.
- بالا و پایین رفتن زیاد از پلهها را محدود کنید و سگ را روی پله‌های طولانی آپارتمان در بغل ببرید.
- هنگام بغل کردن، همیشه یک دست زیر سینه و دست دیگر زیر پشت و باسن بگذارید تا بدنش افقی بماند.
- به‌جای قلادهٔ گردنی از قلادهٔ سینه‌ای (هارنس) استفاده کنید.
داشهوند موکوتاه در سرما زود سردش میشود و در زمستان‌های سرد تهران و شمال غرب، لباس گرم کمک می‌کند. در گرمای تابستان هم، بهخاطر نزدیکی بدن به آسفالت داغ، ساعات خنک روز را برای پیادهروی انتخاب کنید.
نگهداری در آپارتمان
داشهوند یکی از نژادهای خوب برای آپارتمان است؛ جثهٔ کوچک، نیاز ورزشی قابل مدیریت و علاقه به همراهی با خانواده، آن را برای زندگی شهری مناسب می‌کند. دو چالش اصلی در آپارتمان، پارس و پله است. پارس را با آموزش از تولگی، کاهش دید سگ به پنجره و راه‌پله و تخلیهٔ کافی انرژی کنترل کنید. اگر آپارتمان آسانسور ندارد، سگ را روی پلهها بغل کنید. داشهوند از تنهایی طولانی خوشش نمی‌آید و ممکن است دچار اضطراب جدایی، پارس مداوم یا جویدن وسایل شود.
آموزش داشهوند
داشهوند باهوش است، اما استقلال و لجاجت آن آموزش را به کاری نیازمند صبر تبدیل می‌کند. این نژاد با تقویت مثبت و پاداش خوراکی بهترین نتیجه را میدهد؛ جلسات آموزشی باید کوتاه، شاد و متنوع باشند، چون داشهوند زود حوصله‌اش سر می‌رود. تنبیه و فریاد نتیجهٔ معکوس دارد و او را بی‌اعتماد یا لجوج‌تر می‌کند.
اولویت‌های آموزشی این نژاد:
- آموزش دستشویی: داشهوندها به دیر یاد گرفتن دستشویی معروف‌اند. برنامهٔ ثابت، بیرون بردن مرتب پس از خواب و غذا و تشویق فوری کلید موفقیت است؛ استفاده از قفس آموزشی هم کمک می‌کند.
- کنترل پارس: فرمان «ساکت» را با پاداش آموزش دهید و به پارس سگ با فریاد پاسخ ندهید.
- برگشتن با صدا زدن: غریزهٔ شکار ممکن است او را به دنبال گربه یا پرنده بکشاند؛ در فضای باز و ناامن او را بدون قلاده رها نکنید.
- اجتماعی‌سازی: آشنا کردن توله با آدم‌ها، کودکان و سگ‌های دیگر از احتیاط بیش از حد و پرخاشگری ترسی جلوگیری می‌کند.
سلامت و بیماری‌های شایع
داشهوند از نژادهای کم‌عمر نیست و عمر متوسط آن حدود ۱۲ تا ۱۶ سال است؛ مینیاتورها معمولاً کمی طولانی‌تر عمر می‌کنند. با این حال، ساختار بدن کشیده و پاهای کوتاه این نژاد را در معرض برخی مشکلات خاص قرار میدهد.
بیماری دیسک بین‌مهره‌ای (IVDD) مهم‌ترین مشکل سلامتی داشهوند است و حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد این سگ‌ها در طول زندگی به آن مبتلا می‌شوند. در این بیماری دیسک بین مهره‌ها آسیب دیده و به نخاع فشار می‌آورد. نشانه‌های هشداردهنده عبارت‌اند از:
- خودداری از بالا رفتن از پله یا پریدن
- قوز کردن پشت، لرزیدن یا ناله هنگام لمس
- لنگیدن، ناهماهنگی یا کشیدن پاهای عقب
- در موارد شدید، فلج پاهای عقب و ناتوانی در کنترل ادرار
هر یک از این نشانه‌ها وضعیت اورژانسی است و باید در همان روز به دامپزشک مراجعه کرد؛ درمان زودهنگام شانس بهبودی را بسیار بیشتر می‌کند. کنترل وزن، جلوگیری از پرش و بغل کردن درست، مؤثرترین راه‌های پیشگیری هستند.
مشکلات دیگری مانند چاقی، بیماری دندان، آتروفی پیشروندهٔ شبکیه، دررفتگی کشکک زانو و صرع هم در این نژاد دیده میشود. اطلاعات این بخش جنبهٔ آگاهی‌بخشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص دامپزشک نیست.
داشهوند برای چه کسانی مناسب است؟
داشهوند برای افراد و خانواده‌هایی مناسب است که سگی کوچک اما پرشخصیت، وفادار و بازیگوش می‌خواهند و در آپارتمان یا خانهٔ کوچک زندگی می‌کنند. افراد مجرد، زوج‌ها، خانواده‌هایی با کودکان بزرگتر و سالمندان فعال می‌توانند صاحبان خوبی برای این نژاد باشند، به شرط آنکه برای آموزش صبور باشند و مراقبت از کمر سگ را جدی بگیرند.
داشهوند احتمالاً برای این افراد مناسب نیست:
- کسانی که تحمل پارس را ندارند یا همسایه‌هایی حساس دارند
- خانواده‌هایی با کودکان خردسال که ممکن است سگ را نادرست بغل کنند
- افرادی که ساعت‌های طولانی بیرون از خانه‌اند
- کسانی که سگی کاملاً مطیع و آسان‌آموز می‌خواهند
اگر بتوانید با لجبازی شیرین و صدای بلند این سگ کنار بیایید، داشهوند همراهی بامزه، باوفا و پر از انرژی برای سال‌های طولانی خواهد بود.
عکس‌های سگ داشهوند
سگ داشهوند موبلند قرمز ایستاده روی چمن در نمایشگاه
عکس: Canarian · CC BY-SA 4.0
سگ داشهوند موزبر سیاه و قهوه‌ای دراز کشیده روی مبل
عکس: 3BRBS · CC BY-SA 4.0
سگ داشهوند موبلند در حال پرش از روی تنهٔ درخت در ساحل
عکس: Dan Bennett · CC BY 2.0
بیماری‌هایی که باید بشناسید
بیماری دیسک بین‌مهره‌ای (IVDD)
حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد داشهوندها به آن مبتلا می‌شوند و ممکن است به درد شدید یا فلج پاهای عقب برسد. خودداری از حرکت، قوز کردن یا ضعف پاهای عقب نیاز به مراجعهٔ فوری به دامپزشک دارد.
چاقی
داشهوندها عاشق غذا هستند و به‌سرعت چاق می‌شوند. اضافه وزن فشار روی ستون فقرات را زیاد می‌کند و خطر بیماری دیسک و مشکلات مفصلی را بالا می‌برد.
بیماری‌های دندان و لثه
دهان کوچک و دندان‌های فشرده، تجمع جرم را آسان می‌کند. بوی بد دهان، قرمزی لثه و دشواری در جویدن از نشانه‌های آن است و مسواک زدن منظم پیشگیری می‌کند.
آتروفی پیشروندهٔ شبکیه
بیماری ارثی چشم که به‌تدریج بینایی را کاهش میدهد و در برخی خطوط داشهوند، به‌ویژه موبلند مینیاتوری، گزارش شده است. آزمایش ژنتیکی والدین خطر آن را کم می‌کند.
دررفتگی کشکک زانو
جابه‌جا شدن کاسهٔ زانو از جای خود که با لنگیدن متناوب یا پریدن روی سه پا همراه است. موارد شدید ممکن است به جراحی نیاز داشته باشد.
این اطلاعات جایگزین معاینهٔ دامپزشک نیست. اگر نشانه‌ای از بیماری در سگ خودت دیدی، هرچه زودتر با دامپزشک مشورت کن.
داشهوند داری یا می‌خواهی بگیری؟
غذا، واکسن، رفتار یا علائم بیماری: سؤالت را بپرس تا دستیار پت‌وی با توجه به شرایط پتت جواب بدهد.
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ داشهوند
سگ داشهوند چند سال عمر می‌کند؟
داشهوند از نژادهای نسبتاً پرعمر است و میانگین طول عمر آن حدود ۱۲ تا ۱۶ سال است؛ مینیاتورها معمولاً کمی بیشتر عمر می‌کنند. کنترل دقیق وزن، جلوگیری از پرش‌های آسیب‌رسان، مراقبت از دندان‌ها و معاینهٔ منظم نزد دامپزشک مهم‌ترین عوامل برای رسیدن داشهوند به عمر طولانی و سالم هستند.
آیا داشهوند برای آپارتمان مناسب است؟
بله، داشهوند بهخاطر جثهٔ کوچک و نیاز ورزشی قابل مدیریت، یکی از نژادهای مناسب آپارتمان است. دو چالش اصلی آن پارس زیاد و پلههاست. پارس را با آموزش از تولگی کنترل کنید و در ساختمان بدون آسانسور سگ را روی پلهها بغل کنید تا به کمرش آسیب نرسد. پیادهروی روزانه و بازیهای بوکشی برای آرام ماندن او در خانه ضروری است.
چرا داشهوند سگ سوسیسی نامیده میشود؟
لقب «سگ سوسیسی» بهخاطر بدن بلند و کشیده و پاهای کوتاه داشهوند است که شکلی شبیه سوسیس به آن میدهد. در انگلیسی هم به آن «وینر داگ» یا «سوسیج داگ» میگویند. نام اصلی داشهوند در زبان آلمانی به معنای سگ گورکن است، چون برای ورود به لانهٔ گورکن و شکار حیوانات زیرزمینی پرورش داده شد.
آیا داشهوند با بچهها سازگار است؟
داشهوند با کودکان بزرگتر و آرامی که یاد گرفتهاند با سگ درست رفتار کنند، رابطهٔ خوبی دارد و همبازی پرانرژیای است. اما کودکان خردسال ممکن است او را نادرست بغل کنند یا روی زمین بیندازند و به کمرش آسیب بزنند و داشهوند در این شرایط ممکن است برای دفاع گاز بگیرد. نظارت بزرگترها و آموزش کودکان برای بغل کردن درست ضروری است.
داشهوند مینیاتوری چه تفاوتی با داشهوند استاندارد دارد؟
تفاوت اصلی در اندازه است. داشهوند استاندارد حدود ۷ تا ۱۴٫۵ کیلوگرم وزن دارد، در حالی که مینیاتوری حداکثر حدود ۵ کیلوگرم است. فدراسیون جهانی سگ ردهٔ سومی به نام کانینشن یا خرگوشی را هم به رسمیت می‌شناسد که از مینیاتور کوچک‌تر است. خلق‌وخو، نیازها و خطر بیماری دیسک در همهٔ اندازه‌ها مشابه است.
داشهوند چقدر مو می‌ریزد؟
میزان ریزش مو در داشهوند متوسط تا کم است و به نوع پوشش بستگی دارد. داشهوند موکوتاه ریزش کمی دارد و با برس هفتگی تمیز می‌ماند. موبلندها به برس زدن دو تا سه بار در هفته نیاز دارند تا مویشان گره نخورد و موزبرها علاوه بر برس، چند بار در سال به تریم دستی نیاز دارند. هیچ‌کدام از انواع داشهوند ضدحساسیت نیستند.
سگ داشهوند روزانه چقدر غذا می‌خورد؟
یک داشهوند استاندارد بالغ معمولاً روزانه حدود ۱۰۰ تا ۱۸۰ گرم و یک مینیاتور حدود ۵۰ تا ۹۰ گرم غذای خشک باکیفیت می‌خورد؛ مقدار دقیق به کالری غذا، سن و میزان فعالیت بستگی دارد. غذا را در دو وعده و با پیمانه بدهید. جلوگیری از چاقی در این نژاد اهمیت ویژه دارد، چون وزن اضافه خطر بیماری دیسک کمر را بالا می‌برد.
آموزش داشهوند سخت است؟
داشهوند باهوش است ولی مستقل و گاهی لجوج، به همین دلیل آموزش آن صبر و پیوستگی می‌خواهد. آموزش دستشویی در این نژاد معمولاً زمان بیشتری می‌برد. بهترین روش، تقویت مثبت با پاداش خوراکی، جلسات کوتاه و شاد و برنامهٔ روزانهٔ ثابت است. تنبیه و فریاد نتیجهٔ معکوس دارد و سگ را لجوج‌تر می‌کند.
سگ داشهوند با این نام‌ها و املاها هم شناخته و جستجو میشود: سگ سوسیسی، داشوند، داکسهوند، تکل، داشهوند مینیاتوری، Dachshund، Teckel، Wiener Dog.
