سگ چاو چاو نژادی باستانی از چین است که با یال پرپشت شیرمانند، چهرهٔ اخم‌آلود، زبان آبیسیاه و راه رفتن خاص با پاهای عقبی صاف شناخته میشود. چاو چاو بالغ حدود ۴۳ تا ۵۶ سانتی‌متر قد و ۲۰ تا ۳۲ کیلوگرم وزن دارد و در دو نوع موی بلند (زبر) و موی کوتاه (صاف) دیده میشود. در ایران گاهی آن را «سگ زبان آبی» هم می‌نامند.
چاو چاو رفتاری شبیه گربه دارد: تمیز، آرام، مستقل و کم‌سروصداست و معمولاً به یک یا دو نفر از خانواده سخت وابسته میشود. در عوض با غریبهها سرد و بدگمان است، آموزشش صبر و ثبات می‌خواهد و نیاز زیادی به اجتماعیسازی دارد. پوشش ضخیمش او را در برابر گرما بسیار آسیب‌پذیر میکند؛ نکته‌ای که در تابستان‌های ایران اهمیت حیاتی دارد.
ویژگی‌های چاو چاو در یک نگاه
امتیاز از ۱ تا ۵، در مقایسه با نژادهای دیگر سگ.
رفتار و خلق‌وخو
انرژی و آموزش
نگهداری و سلامت
تاریخچه و خاستگاه نژاد چاو چاو
چاو چاو از قدیمی‌ترین نژادهای سگ است و بررسی‌های ژنتیکی آن را در گروه نژادهای «پایه» قرار می‌دهند که کمترین فاصله را با سگ‌های اولیه دارند. سگ‌هایی شبیه به او در آثار هنری چین از دوران سلسلهٔ هان دیده میشوند. در شمال چین، چاو چاو سگی همه‌کاره بود: نگهبانی از خانه و معبد، شکار، کشیدن سورتمه و بار. بر اساس روایت‌های تاریخی، در دربار برخی امپراتوران چین هم شمار زیادی از این سگ‌ها برای شکار نگهداری می‌شد.
چاو چاو در اواخر قرن هجدهم و قرن نوزدهم با کشتی‌های تجاری به بریتانیا رسید. نام «چاو چاو» احتمالاً از اصطلاح ملوانان برای «بار متفرقه از شرق» گرفته شده است. علاقهٔ ملکه ویکتوریا به این نژاد به محبوبیت آن در اروپا کمک کرد. باشگاه سگ‌داران آمریکا (AKC) در سال ۱۹۰۳ چاو چاو را به رسمیت شناخت و در دههٔ ۱۹۲۰ این سگ در آمریکا به اوج محبوبیت رسید.
ظاهر و ویژگی‌های ظاهری
چاو چاو سگی عضلانی، فشرده و مربعی‌شکل با استخوان‌بندی سنگین است. طبق استاندارد AKC قد آن ۴۳ تا ۵۱ سانتی‌متر است و استاندارد FCI برای نرها ۴۸ تا ۵۶ و برای ماده‌ها ۴۶ تا ۵۱ سانتی‌متر را تعیین کرده است. وزن معمول بین ۲۰ تا ۳۲ کیلوگرم است.
- سر: پهن و صاف با پوزهٔ کوتاه و پهن، چشم‌های بادامی تیره و فرورفته و گوش‌های کوچک، ضخیم و ایستاده. پوست پیشانی حالت اخم دائمی به صورت می‌دهد.
- زبان و لب‌ها: آبیسیاه؛ این ویژگی را فقط چاو چاو و شارپی دارند. تولهٔ چاو چاو با زبان صورتی متولد میشود و رنگ زبان در هفتههای نخست تیره میشود.
- پاها: پاهای عقبی تقریباً صاف و بدون زاویه‌اند و راه رفتن کوتاه و «چوب‌پا مانند» خاص این نژاد را می‌سازند.
- دم: بلند نصب‌شده و پرمو که روی پشت قرار می‌گیرد.
- پوشش: دولایه و بسیار متراکم در دو نوع: زبر (رف) با موی بلند و یال پرپشت دور سر و گردن، و صاف (اسموت) با موی کوتاه‌تر، صاف و سخت.
- رنگ‌ها: قرمز (از طلایی روشن تا ماهاگونی)، سیاه، آبی، دارچینی و کرم. رنگ‌هایی مانند سفید یا مرل در استانداردهای اصلی پذیرفته نیستند.
خلق‌وخو و رفتار چاو چاو
چاو چاو سگی باوقار، جدی و مستقل است که اغلب به گربه تشبیه میشود. به نوازش و توجه مداوم نیاز ندارد، معمولاً ساکت است و از تنها بودن در کنار خانواده، بدون اینکه مرکز توجه باشد، لذت می‌برد. وفاداری او عمیق است اما ابرازش آرام و کم‌هیجان؛ بسیاری از چاوها فقط به یک یا دو نفر وابسته میشوند.
با غریبهها سرد، بدگمان و محتاط است و به همین دلیل نگهبان خوبی است، اما همین ویژگی بدون اجتماعیسازی کافی ممکن است به پرخاشگری تبدیل شود. چاو چاو از بغل شدن، کشیده شدن پوست یا رفتار خشن کودکان خوشش نمیآید و به دلیل چشم‌های فرورفته، دید جانبی محدودی دارد؛ اگر ناگهان از کنار یا پشت به او نزدیک شوید ممکن است غافلگیر شود و واکنش نشان دهد. با سگ‌های هم‌جنس ممکن است درگیر شود، اما اگر با حیوانات خانه بزرگ شود معمولاً آنها را می‌پذیرد.
چاو چاو بسیار تمیز است، بوی کمی دارد و اغلب به‌سرعت به دستشویی بیرون از خانه عادت میکند.
نگهداری از سگ چاو چاو
تغذیه
چاو چاو سگی کم‌تحرک است و نیاز کالری‌اش از ظاهر حجیمش کمتر است. غذای خشک باکیفیت مخصوص نژادهای متوسط تا بزرگ، در دو وعدهٔ روزانه، برای او مناسب است. مقدار را بر اساس وزن هدف و میزان فعالیت تنظیم کنید و چون یال و پوشش ضخیم چاقی را پنهان میکند، دنده‌ها و کمر را با دست لمس کنید.
- برخی چاوها نسبت به غذا حساسیت پوستی نشان می‌دهند؛ خارش مزمن و قرمزی پوست را با دامپزشک بررسی کنید.
- در تابستان آب خنک و تازه همیشه در دسترس باشد.
- تولهٔ چاو چاو را با غذای مخصوص تولهٔ نژادهای بزرگ تغذیه کنید تا رشد مفاصل کنترل‌شده باشد.
آراستگی و نظافت
پوشش چاو چاو، بهویژه نوع زبر، به رسیدگی منظم نیاز دارد. نوع زبر را دست‌کم ۳ بار در هفته و نوع صاف را هفته‌ای ۱ تا ۲ بار تا عمق لایهٔ زیرین برس بزنید؛ برس سیمی، شانهٔ فلزی و برس آندرکوت ابزارهای اصلی‌اند. در فصل پرریزی، که معمولاً سالی دو بار است، برس‌کشی روزانه لازم است.
- نواحی پشت گوشها، زیر بغل و پشت ران‌ها بیشتر گره می‌خورند.
- حمام هر ۶ تا ۸ هفته یک بار؛ پوشش متراکم باید کاملاً خشک شود، وگرنه رطوبت باقی‌مانده به عفونت پوست منجر میشود.
- تراشیدن موی چاو چاو برای خنک شدن توصیه نمی‌شود؛ پوشش دولایه بخشی از محافظت در برابر آفتاب است.
- چشمها را از نظر آبریزش و قرمزی بررسی کنید و ناخن‌ها را ماهانه کوتاه کنید.
ورزش و تحرک
چاو چاو به ورزش زیاد نیاز ندارد؛ روزانه دو پیادهروی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه‌ای با سرعت آرام برای حفظ تناسب و سلامت ذهنی‌اش کافی است. این نژاد اهل دویدن طولانی، بازیهای پرهیجان یا آوردن توپ نیست.
- چاو چاو بسیار به گرما حساس است. در تابستان‌های ایران فقط صبح زود یا بعد از غروب، در سایه و برای مدت کوتاه پیادهروی کنید. نفس‌نفس شدید، تلوتلو خوردن و بی‌حالی نشانهٔ گرمازدگی است.
- همیشه با قلاده بیرون ببرید؛ ممکن است به حیوانات دیگر واکنش نشان دهد.
نگهداری در آپارتمان
چاو چاو آرام، کمپارس و تمیز است و برای آپارتمان سگی مناسب به شمار میآید؛ نیازی به حیاط بزرگ ندارد. شرط اصلی، خنک نگه داشتن خانه است: در تابستان کولر یا تهویهٔ مناسب، دسترسی به کف خنک مثل سنگ یا سرامیک و آب تازه ضروری است. در ساختمان‌های پررفت‌وآمد، او را به‌تدریج با همسایه‌ها، آسانسور و صداهای راه‌پله آشنا کنید.
آموزش چاو چاو
چاو چاو باهوش است اما بسیار مستقل و گاهی لجباز؛ فرمان را به این دلیل که شما گفته‌اید اجرا نمی‌کند و تکرار بی‌هدف او را خسته میکند. آموزش او باید از تولگی، با تقویت مثبت، جلسه‌های کوتاه ۵ تا ۱۰ دقیقه‌ای، پاداش‌های ارزشمند و رفتاری آرام و باثبات انجام شود. خشونت و تنبیه بدنی با این نژاد نتیجهٔ عکس دارد و ممکن است واکنش تهاجمی ایجاد کند.
- اجتماعیسازی گسترده: مهمترین بخش تربیت چاو چاو است. از ۸ هفتگی تا یک‌سالگی او را بهطور منظم و مثبت با افراد مختلف، کودکان، سگ‌های آرام و محیط‌های جدید آشنا کنید.
- عادت به لمس و نظافت: از تولگی به برس زدن، لمس گوشها، پنجه‌ها و دهان عادت دهید تا مراقبت‌های بعدی و معاینهٔ دامپزشکی آسان شود.
- فرمان‌های پایه: بنشین، بمان و بیا را با پاداش و صبر تمرین کنید؛ از چاو چاو انتظار اطاعت سریع مثل سگ‌های گله را نداشته باشید.
سلامت و بیماری‌های شایع
چاو چاو معمولاً ۸ تا ۱۲ سال عمر میکند و یک بررسی در بریتانیا میانگین عمر آن را حدود ۱۲ سال گزارش کرده است. مشکلات سلامت شایع در این نژاد عبارت‌اند از:
- آنتروپیون: برگشتن پلک به داخل که در چاو چاو بسیار شایع است و اغلب به جراحی نیاز دارد.
- دیسپلازی آرنج و ران: چاو چاو از نژادهایی است که بیشترین میزان دیسپلازی آرنج در آن گزارش شده است.
- گلوکوم: افزایش فشار داخل چشم که دردناک است و بدون درمان به نابینایی منجر میشود.
- بیماری‌های پوستی: از جمله درماتیت آتوپیک و آلوپسی ایکس (ریزش متقارن مو بدون خارش).
- گرمازدگی: پوشش ضخیم و پوزهٔ نسبتاً کوتاه، تحمل گرما را بسیار کم میکند.
- سرطان‌ها: خطر سرطان معده و ملانوم دهان در این نژاد بالاتر از میانگین گزارش شده است.
خرید توله از پرورش‌دهنده‌ای که والدین را از نظر مفاصل و چشم غربالگری کرده، اهمیت زیادی دارد. این بخش جنبهٔ آگاهی‌بخشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص دامپزشک نیست.
چاو چاو برای چه کسانی مناسب است؟
چاو چاو برای کسانی مناسب است که سگی آرام، تمیز، کم‌سروصدا و مستقل می‌خواهند که به ورزش زیادی نیاز ندارد و به خانه وفادار است. بزرگسالان، زوج‌ها و صاحبان باتجربه‌ای که سبک زندگی آرامی دارند و خانه‌ای خنک، حتی آپارتمان، فراهم میکنند، می‌توانند صاحبان خوبی برای او باشند. صاحب چاو چاو باید شخصیت مستقل او را بپذیرد و برای برس‌کشی منظم و اجتماعیسازی جدی وقت بگذارد.
این نژاد برای این افراد توصیه نمی‌شود:
- صاحبان سگ تازه‌کار که تجربهٔ آموزش سگ‌های مستقل و محافظ را ندارند
- خانوادههایی با کودکان خردسال یا رفت‌وآمد زیاد مهمان
- کسانی که سگی پرانرژی برای دویدن و ورزش‌های طولانی می‌خواهند
- ساکنان خانه‌های گرم بدون سیستم سرمایشی
- کسانی که سگی بسیار اهل نوازش و ابراز علاقه می‌خواهند
عکس‌های سگ چاو چاو
چهرهٔ نزدیک چاو چاو کرم با زبان آبیسیاه
عکس: Luigi Borromeo · CC BY 2.0
چاو چاو سیاه موبلند در حالت ایستاده در نمایشگاه سگ
چاو چاو کرم در حال راه رفتن روی چمن
عکس: Wojciech Pędzich · CC BY-SA 4.0
بیماری‌هایی که باید بشناسید
آنتروپیون
برگشتن پلک به داخل و ساییده شدن مژه‌ها به قرنیه که دردناک است. در چاو چاو بسیار شایع است و معمولاً با جراحی اصلاح میشود.
دیسپلازی آرنج و ران
رشد نادرست مفصل که به لنگش و آرتروز منجر میشود. میزان دیسپلازی آرنج در این نژاد بالا گزارش شده و غربالگری والدین اهمیت دارد.
گلوکوم
افزایش فشار داخل چشم با قرمزی، درد و کدری قرنیه. تشخیص و درمان سریع برای حفظ بینایی ضروری است.
آلوپسی ایکس و حساسیت‌های پوستی
ریزش متقارن مو بدون خارش و نیز درماتیت آتوپیک در این نژاد دیده میشود. تشخیص دقیق علت توسط دامپزشک لازم است.
گرمازدگی
پوشش بسیار ضخیم، چاو چاو را در هوای گرم در معرض خطر جدی قرار می‌دهد. محیط خنک و پرهیز از فعالیت در گرما مهمترین پیشگیری است.
این اطلاعات جایگزین معاینهٔ دامپزشک نیست. اگر نشانه‌ای از بیماری در سگ خودت دیدی، هرچه زودتر با دامپزشک مشورت کن.
چاو چاو داری یا می‌خواهی بگیری؟
غذا، واکسن، رفتار یا علائم بیماری: سؤالت را بپرس تا دستیار پت‌وی با توجه به شرایط پتت جواب بدهد.
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ چاو چاو
چرا زبان چاو چاو آبی است؟
زبان آبیسیاه ویژگی ارثی و طبیعی چاو چاو است و نشانهٔ بیماری نیست. علت آن رنگدانهٔ زیاد در بافت زبان و لبهاست. تولهها با زبان صورتی متولد میشوند و رنگ زبان در هفتههای نخست تیره میشود. فقط چاو چاو و شارپی بهطور استاندارد چنین زبانی دارند و زبان صورتی در چاو بالغ عیب محسوب میشود.
آیا سگ چاو چاو آپارتمانی است؟
بله، چاو چاو آرام، کمپارس و تمیز است و با دو پیادهروی کوتاه روزانه راضی میماند؛ بنابراین برای آپارتمان مناسب است. مهمترین شرط، خنک نگه داشتن خانه در تابستان است، چون پوشش ضخیم او تحمل گرما را بسیار کم میکند. کولر، کف خنک و آب تازه برای این نژاد ضروری است.
چاو چاو چند سال عمر میکند؟
عمر چاو چاو معمولاً ۸ تا ۱۲ سال است و یک بررسی در بریتانیا میانگین آن را حدود ۱۲ سال گزارش کرده است. کنترل وزن، پیشگیری از گرمازدگی، رسیدگی به مشکلات چشم و پوست و چکاپ سالانه به طول عمر و کیفیت زندگی این سگ کمک زیادی میکند.
آیا چاو چاو خطرناک است؟
چاو چاو ذاتاً سگی محافظ و نسبت به غریبهها بدگمان است. اگر خوب اجتماعی و آموزش داده شود، با خانواده آرام و وفادار است، اما بدون اجتماعیسازی ممکن است واکنش تهاجمی نشان دهد، بهویژه اگر غافلگیر شود یا با او خشن رفتار شود. این نژاد به صاحبی باتجربه و مسئولیتپذیر نیاز دارد.
آیا چاو چاو با بچهها خوب است؟
چاو چاو معمولاً با کودکان بزرگتر و آرامی که حریمش را رعایت میکنند کنار میآید، اما از بغل شدن، کشیده شدن مو و بازیهای پرسروصدا خوشش نمیآید و صبر کمی در برابر آنها دارد. برای خانوادههایی با کودکان خردسال انتخاب مناسبی نیست و تعامل کودک و سگ همیشه باید زیر نظر بزرگترها باشد.
ریزش موی چاو چاو چقدر است؟
چاو چاو پوشش دولایهٔ بسیار متراکمی دارد و ریزش آن زیاد است، بهویژه در دو فصل پرریزی سالانه که لایهٔ زیرین را انبوه می‌ریزد. نوع موبلند دست‌کم سه بار در هفته و نوع موکوتاه یک تا دو بار در هفته برس می‌خواهد. در فصل ریزش، برس‌کشی روزانه لازم است.
تفاوت چاو چاو و شارپی چیست؟
هر دو نژاد چینی، مستقل و دارای زبان آبیسیاهاند، اما ظاهرشان بسیار متفاوت است. چاو چاو پوششی پرپشت و یال شیرمانند دارد، پاهای عقبی صاف و راه رفتن خاص دارد و تحمل گرمایش بسیار کم است. شارپی موی کوتاه و زبر و پوستی چینخورده دارد و به مراقبت از چینها، چشمها و گوشها نیاز دارد.
آیا چاو چاو آموزش‌پذیر است؟
چاو چاو باهوش است اما بسیار مستقل و لجباز و به جلب رضایت صاحبش اهمیت چندانی نمی‌دهد. آموزش او با جلسه‌های کوتاه، پاداش‌های ارزشمند، ثبات و صبر نتیجه می‌دهد. اجتماعیسازی زودهنگام از تولگی مهمترین بخش تربیت این نژاد است و تنبیه بدنی نتیجهٔ معکوس دارد.
سگ چاو چاو با این نام‌ها و املاها هم شناخته و جستجو میشود: چائو چائو، چوچو، چاو، سگ زبان آبی، سگ شیر چینی، Chow Chow، Chow.
