سگ وست هایلند وایت تریر

تاریخچه و خاستگاه نژاد وست هایلند وایت تریر

وستی از خانواده تریرهای کوچک و پاکوتاه اسکاتلندی است که قرن‌ها در ارتفاعات و جزایر غربی این کشور برای شکار جانوران موذی در میان صخره‌ها و لانه‌ها به کار می‌رفتند. اسکاتیش تریر، کرن تریر و اسکای تریر خویشاوندان نزدیک آن هستند و در گذشته این تریرها با هم آمیخته می‌شدند و رنگ‌های متنوعی داشتند.

شکل‌گیری نژاد امروزی بیشتر به ادوارد دونالد مالکوم، شانزدهمین لرد پولتالاک، نسبت داده می‌شود که در قرن نوزدهم تریرهای سفید را در ملک خانوادگی‌اش پرورش می‌داد و آن‌ها را «تریر پولتالاک» می‌نامید. روایتی مشهور می‌گوید مالکوم در شکار، تریر قرمزرنگ خود را به اشتباه به جای روباه با تیر زد و از آن پس تصمیم گرفت فقط سگ‌های سفید پرورش دهد تا در میدان شکار به‌راحتی از شکار تشخیص داده شوند. هم‌زمان خاندان دوک آرگیل هم تریرهای سفیدی به نام «تریر رُزنیث» داشتند.

کِنِل کلاب بریتانیا این نژاد را در سال ۱۹۰۷ به رسمیت شناخت و نام فعلی «وست هایلند وایت تریر» از سال ۱۹۰۸ تثبیت شد. وستی در قرن بیستم به یکی از شناخته‌شده‌ترین سگ‌های همراه تبدیل شد و تصویرش بارها در تبلیغات استفاده شده است. در آمریکا هم از دهه ۱۹۶۰ جزو نژادهای محبوب بوده است.

ظاهر و ویژگی‌های ظاهری

وستی تریری کوچک، فشرده و محکم با سینه عمیق و پاهای کوتاه و قوی است. قد در جدوگاه حدود ۲۸ سانتی‌متر برای نرها و ۲۵ سانتی‌متر برای ماده‌هاست و وزن معمولاً بین ۷ تا ۹ کیلوگرم قرار دارد.

سر مهم‌ترین بخش ظاهر وستی است: موی پرپشت دور صورت به شکل گرد آراسته می‌شود و ظاهری شبیه گل داوودی یا کاسه برعکس می‌سازد. چشم‌ها تیره، بادامی و نسبتاً گود و با ابروهای پرپشت سایه‌دار هستند. گوش‌ها کوچک، نوک‌تیز و همیشه ایستاده‌اند و بینی سیاه است. دم کوتاه، صاف و رو به بالا حمل می‌شود؛ در گذشته این دم محکم برای بیرون کشیدن سگ از لانه شکار به کار می‌رفت.

موی وستی دولایه است: لایه بیرونی زبر، صاف و حدود ۵ سانتی‌متری و لایه زیرین نرم و کوتاه. تنها رنگ پذیرفته‌شده سفید است. توله‌ها گاهی رگه‌های کرم یا گندمی روی پشت دارند که معمولاً با بزرگ شدن کم‌رنگ می‌شود.

خلق‌وخو و رفتار وست هایلند وایت تریر

وستی سگی شاد، پرانرژی و با اعتمادبه‌نفس است که خودش را بزرگ‌تر از جثه‌اش می‌داند. با خانواده محبت‌آمیز و بازیگوش است، اما برخلاف نژادهای «سگ دامن»، دائم در آغوش ماندن را دوست ندارد و استقلال خود را حفظ می‌کند. با غریبه‌ها معمولاً دوستانه است، ولی هر صدای مشکوکی را با پارس اعلام می‌کند.

غرایز تریری وستی کاملاً زنده است:

• غریزه شکار: گربه‌ها، سنجاب‌ها، پرنده‌ها و جوندگان را دنبال می‌کند. با گربه‌ای که با آن بزرگ شده ممکن است کنار بیاید، اما حیوانات کوچک خانگی در خطرند.
• کندن زمین: در باغچه، گلدان یا حتی پتو شروع به کندن می‌کند.
• سرسختی: وقتی چیزی توجهش را جلب کند، به‌سختی منصرف می‌شود.

خلق‌وخو در وستی‌ها از سگی به سگ دیگر تفاوت دارد؛ برخی بسیار اجتماعی و اهل بازی با کودکان‌اند و برخی آرامش و تنهایی را ترجیح می‌دهند. برخی وستی‌ها با سگ‌های هم‌جنس خود رقابت می‌کنند.

نگهداری از سگ وست هایلند وایت تریر

تغذیه

وستی به غذای خشک باکیفیت مخصوص نژادهای کوچک نیاز دارد. مقدار روزانه را بر اساس وزن ایده‌آل (حدود ۷ تا ۹ کیلوگرم) و راهنمای بسته شروع کنید و با فعالیت سگ تنظیم کنید؛ دو وعده در روز مناسب است. وستی‌ها به‌راحتی اضافه‌وزن پیدا می‌کنند، به‌ویژه بعد از عقیم‌سازی.

به دلیل استعداد بالا به حساسیت پوستی، تغذیه در این نژاد اهمیت ویژه‌ای دارد. اگر خارش مداوم، لیسیدن پنجه‌ها یا عفونت‌های مکرر گوش دیدید، ممکن است حساسیت غذایی هم نقش داشته باشد؛ در این صورت رژیم حذفی یا غذای هیدرولیزشده باید زیر نظر دامپزشک امتحان شود. غذاهای غنی از اسیدهای چرب امگا ۳ به سلامت پوست کمک می‌کنند. تغییرات مکرر غذا و تشویقی‌های متنوع، پیدا کردن عامل حساسیت را دشوار می‌کند.

آراستگی و نظافت

نگه داشتن موی سفید وستی تمیز و سالم، کار منظمی می‌طلبد:

• برس‌کشیدن ۲ تا ۳ بار در هفته با برس سیمی و شانه فلزی تا موهای مرده و خاک جدا شوند.
• آرایش هر ۴ تا ۶ هفته. سگ‌های نمایشی با «کندن دستی» (هند استریپینگ) آراسته می‌شوند که بافت زبر و رنگ سفید روشن مو را حفظ می‌کند. سگ‌های خانگی معمولاً با ماشین اصلاح کوتاه می‌شوند که راحت‌تر است اما مو را نرم‌تر و کمی کدرتر می‌کند.
• حمام کم: حمام زیاد پوست حساس وستی را خشک و تحریک می‌کند. حمام هر ۳ تا ۴ هفته یا در صورت نیاز با شامپوی ملایم یا شامپوی دارویی تجویزشده کافی است. برای تمیز کردن پاها بعد از پیاده‌روی، دستمال مرطوب بهتر از شستشوی کامل است.
• لکه‌های اشک و دهان: موی سفید اطراف چشم و دهان به‌راحتی قهوه‌ای‌رنگ می‌شود؛ روزانه آن را با پارچه مرطوب تمیز و خشک کنید.

گوش‌ها را هفتگی بررسی کنید، ناخن‌ها را هر ۳ تا ۴ هفته کوتاه کنید و دندان‌ها را چند بار در هفته مسواک بزنید. ریزش موی وستی کم است، به‌شرط آنکه به‌طور منظم برس و آرایش شود.

ورزش و تحرک

وستی برای کار در طبیعت پرورش یافته و روزانه حدود یک ساعت فعالیت لازم دارد؛ مثلاً دو پیاده‌روی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه‌ای به‌همراه بازی. بازی‌های بویایی، پنهان کردن اسباب‌بازی و جعبه کندن (یک جعبه شن یا تکه‌های پارچه که سگ اجازه دارد در آن بکند) راهی عالی برای تخلیه غرایز اوست.

به دلیل غریزه شکار قوی، وستی را هرگز در فضای باز بدون حصار رها نکنید؛ اگر گربه‌ای ببیند، فرمان «بیا» را نمی‌شنود. وستی سرما را خوب تحمل می‌کند اما گرمای زیاد برایش آزارنده است؛ در تابستان‌های گرم ایران پیاده‌روی را به صبح زود و شب منتقل کنید و از قرار گرفتن طولانی زیر آفتاب پرهیز کنید، چون پوست روشن او زیر موی کوتاه‌شده ممکن است آفتاب‌سوخته شود.

نگهداری در آپارتمان

وستی با جثه کوچکش در آپارتمان به‌خوبی زندگی می‌کند، به شرط اینکه روزانه پیاده‌روی و بازی کافی داشته باشد. دو چالش اصلی آن پارس به صداهای بیرون و کندن فرش یا مبلمان از سر بی‌حوصلگی است. اسباب‌بازی‌های جویدنی محکم و بازی‌های فکری را در دسترس بگذارید. وستی چند ساعت تنهایی را بهتر از بسیاری از نژادهای همراه تحمل می‌کند، اما تنهایی طولانی و روزانه برایش مناسب نیست. فرش‌ها و کف‌پوش‌ها را تمیز نگه دارید و از شوینده‌های تند برای کف خانه استفاده نکنید، چون می‌تواند پوست حساس او را تحریک کند.

آموزش وست هایلند وایت تریر

وستی باهوش است اما ذهن مستقل تریری دارد و همیشه دلیلی می‌خواهد که چرا باید فرمان را اجرا کند. بهترین روش، تقویت مثبت با تشویقی خوراکی، بازی و تحسین است. جلسه‌های کوتاه ۵ تا ۱۰ دقیقه‌ای، متنوع و همراه با بازی بیشترین تأثیر را دارد. سخت‌گیری و تنبیه، سرسختی او را بیشتر می‌کند و رابطه‌تان را خراب می‌کند.

اولویت‌های آموزشی:

• آموزش دستشویی: گاهی کند پیش می‌رود؛ برنامه ثابت، باکس و صبر کلید موفقیت است.
• فراخوان (بیا): سخت‌ترین فرمان برای یک تریر است. آن را در محیط بسته با بهترین پاداش‌ها تمرین کنید و هرگز به آن در فضای باز تکیه نکنید.
• کنترل پارس: فرمان «ساکت» و پاداش دادن به سکوت.
• «ولش کن»: برای جلوگیری از برداشتن و جویدن اشیای خطرناک.
• اجتماعی‌سازی با سگ‌ها، گربه‌ها، کودکان و محیط‌های مختلف از هفته‌های اول.

وستی در ورزش‌هایی مثل «ارث‌داگ» (مسابقه جست‌وجو در تونل)، آجیلیتی و ردیابی که غرایز طبیعی‌اش را به کار می‌گیرد، می‌درخشد.

سلامت و بیماری‌های شایع

وستی نژادی نسبتاً سرسخت و طولانی‌عمر است و مطالعات میانگین عمر آن را حدود ۱۳ سال نشان می‌دهند، اما بیماری‌های پوستی در آن بسیار شایع است. اطلاعات زیر برای آگاهی است و جایگزین معاینه و تشخیص دامپزشک نیست.

• درماتیت آتوپیک (حساسیت پوستی): حدود یک‌چهارم وستی‌ها به آن دچارند. خارش، قرمزی پوست، لیسیدن پنجه‌ها و عفونت‌های مکرر گوش از نشانه‌هاست و معمولاً در سال‌های اول زندگی آغاز می‌شود.
• عفونت مالاسزیا و درماتوز هایپرپلاستیک: عفونت قارچی پوست که بوی بد، چربی و تیره و ضخیم شدن پوست ایجاد می‌کند و اغلب همراه آتوپی است.
• استئوپاتی جمجمه‌ای‌فکی (فک وستی): رشد غیرطبیعی استخوان فک در توله‌های ۳ تا ۸ ماهه که با درد هنگام جویدن و تورم فک همراه است و ارثی است.
• بیماری لگ‌کالو‌پرتس: از بین رفتن سر استخوان ران در توله‌ها که به لنگش منجر می‌شود.
• فیبروز ریوی (بیماری ریه وستی): سفت شدن بافت ریه در سگ‌های مسن با سرفه خشک و تنگی نفس.
• هپاتیت مزمن و خشکی چشم (KCS): این نژاد به بیماری مزمن کبدی و کاهش تولید اشک استعداد بیشتری دارد.

معاینه منظم پوست و گوش، توجه به خارش یا تغییر بوی بدن و بررسی سرفه در سگ‌های مسن، به تشخیص زودهنگام کمک می‌کند. والدین توله را از نظر بیماری‌های ارثی بررسی کنید.

وست هایلند وایت تریر برای چه کسانی مناسب است؟

وستی برای کسانی مناسب است که سگی کوچک اما پرجنب‌وجوش، شاد و مستقل می‌خواهند و از شخصیت تریری لذت می‌برند:

• ساکنان آپارتمان که وقت پیاده‌روی روزانه دارند.
• خانواده‌های دارای کودکان بزرگ‌تر که با سگ با احترام رفتار می‌کنند؛ وستی تحمل کشیده شدن و بغل شدن مداوم را ندارد.
• افراد فعال که از پیاده‌روی و بازی با سگ لذت می‌برند.
• کسانی که سگ کم‌ریزش می‌خواهند و آمادگی آرایش منظم را دارند.

اگر جونده یا پرنده خانگی دارید، دنبال سگی کاملاً حرف‌گوش‌کن هستید، یا آمادگی رسیدگی به مشکلات پوستی احتمالی و هزینه‌های درمان آن را ندارید، بهتر است در انتخاب وستی دقت بیشتری کنید.