سگ نیوفاندلند نژادی غولپیکر و پرمو از جزیره نیوفاندلند در شرق کاناداست که در اصل همراه ماهیگیران کار میکرد؛ تور از آب بیرون می‌کشید، بار حمل میکرد و آدم‌هایی را که در آب افتاده بودند نجات می‌داد. پاهای پردهدار، پوشش ضدآب و ریه‌های قوی، نیوفاندلند را به یکی از بهترین سگهای شناگر و نجات غریق جهان تبدیل کرده است.
شهرت اصلی نیوفاندلند اما به اخلاق آن برمی‌گردد: سگی آرام، صبور و بسیار مهربان که در بسیاری از کشورها به «پرستار بچه‌ها» معروف است. در مقابل، این نژاد آبدهان زیادی میریزد، موی زیادی میریزد، گرما را به‌سختی تحمل میکند و عمر نسبتاً کوتاهی دارد. اگر به فکر نگهداری از نیوفاندلند در ایران هستید، باید پیش از هر چیز شرایط خنک‌نگه‌داشتن آن در تابستان را فراهم کنید.
ویژگی‌های نیوفاندلند در یک نگاه
امتیاز از ۱ تا ۵، در مقایسه با نژادهای دیگر سگ.
رفتار و خلق‌وخو
انرژی و آموزش
نگهداری و سلامت
تاریخچه و خاستگاه نژاد نیوفاندلند
نیوفاندلند در جزیره‌ای به همین نام در ساحل اقیانوس اطلس کانادا شکل گرفت. منشأ دقیق آن روشن نیست؛ بیشتر پژوهشگران آن را حاصل آمیختگی سگهای بومی جزیره با سگ‌هایی می‌دانند که ماهیگیران اروپایی، بهویژه پرتغالی‌ها و انگلیسی‌ها، طی قرن‌ها با خود به آنجا آوردند. سگهای این جزیره در آب‌های سرد شمالی تورهای ماهیگیری را به ساحل می‌کشیدند، طناب را میان قایق و ساحل جابه‌جا می‌کردند، گاری‌های چوب را می‌کشیدند و افراد در حال غرق‌شدن را بیرون می‌آوردند.
در قرن هجدهم و نوزدهم نیوفاندلند در بریتانیا محبوبیت زیادی یافت. «بوتسوین»، سگ لرد بایرون شاعر انگلیسی، یک نیوفاندلند بود و بایرون شعری در رثای او سرود. «سیمن»، سگ نیوفاندلندی که همراه هیئت اکتشافی لوئیس و کلارک در سال‌های ۱۸۰۴ تا ۱۸۰۶ قاره آمریکا را پیمود، نیز از مشهورترین سگهای تاریخ آمریکاست. نقاش انگلیسی ادوین لندسیر نیوفاندلندهای سفید و سیاه را چنان زیبا نقاشی کرد که این الگوی رنگی امروز به نام او «لندسیر» خوانده می‌شود.
امروز نیوفاندلند در گروه سگهای کار AKC قرار دارد و در کشورهایی مانند ایتالیا و فرانسه هنوز در تیم‌های نجات غریق ساحلی آموزش میبیند.
ظاهر و ویژگی‌های ظاهری
نیوفاندلند سگی بسیار بزرگ، استخوان‌درشت و عضلانی است. طبق استاندارد AKC ارتفاع متوسط نرها حدود ۷۱ سانتی‌متر و ماده‌ها حدود ۶۶ سانتی‌متر است. وزن نرها در این استاندارد حدود ۵۹ تا ۶۸ کیلوگرم و ماده‌ها حدود ۴۵ تا ۵۴ کیلوگرم است. استاندارد FCI وزن بیشتری را در نظر می‌گیرد: حدود ۶۵ تا ۸۰ کیلوگرم برای نرها و ۵۵ تا ۶۵ کیلوگرم برای ماده‌ها.
- سر: پهن و سنگین با پوزه کوتاه و چهارگوش، چشم‌های قهوهای تیره و گوش‌های کوچک مثلثی.
- پوشش: دولایه و ضدآب؛ موی رویی بلند، صاف و کمی روغنی و زیرپوش متراکم و نرم که پوست را در آب سرد خشک و گرم نگه می‌دارد.
- پاها: پنجههای بزرگ با پرده پوستی بین انگشتان که شنا را آسان میکند.
- رنگ‌های پذیرفته: سیاه، قهوهای، خاکستری و لندسیر (زمینه سفید با لکههای سیاه). در سیاه، قهوهای و خاکستری، لکه سفید کوچک روی سینه، چانه یا نوک پنجه‌ها مجاز است.
حرکت نیوفاندلند با وجود جثه سنگینش روان و قدرتمند است. دم پهن آن در شنا نقش سکان را دارد.
خلق‌وخو و رفتار نیوفاندلند
شیرینی اخلاق مهم‌ترین ویژگی نیوفاندلند است و استانداردهای نژاد هم بر آن تأکید دارند. این سگ آرام، باوقار، صبور و بسیار وابسته به خانواده است. معمولاً با غریبه‌ها هم دوستانه برخورد میکند و پارس زیادی ندارد، بنابراین سگ نگهبان مناسبی نیست؛ هرچند جثه‌اش به‌تنهایی بازدارنده است و در صورت احساس خطر واقعی میان خانواده و تهدید می‌ایستد.
- با کودکان: شهرت «سگ پرستار» بی‌دلیل نیست؛ در نمایشنامه پیتر پن نوشته جیمز بری، «نانا» سگ پرستار بچه‌ها یک نیوفاندلند است. با این حال جثه بزرگش می‌تواند کودک خردسال را ناخواسته زمین بزند.
- با حیوانات دیگر: معمولاً با سگ‌ها و گربه‌های خانه به‌خوبی کنار می‌آید.
- غریزه نجات: بسیاری از نیوفاندلندها به آب علاقه شدیدی دارند و گاهی برای «نجات» شناگری که در خطر نیست به سمتش می‌روند.
- حساسیت: به لحن صدا حساس‌اند و با فریاد و تنبیه دلگیر و گوشه‌گیر می‌شوند.
نگهداری از سگ نیوفاندلند
تغذیه
نیوفاندلند به غذای باکیفیت مخصوص نژادهای غولپیکر نیاز دارد. توله‌ها باید تا حدود ۱۸ تا ۲۴ ماهگی غذای مخصوص رشد نژادهای بزرگ بخورند تا کلسیم و کالری کنترل‌شده‌ای دریافت کنند؛ رشد سریع و اضافه‌وزن در این دوره خطر دیسپلازی مفصل ران و آرنج را بالا می‌برد. بزرگسالان معمولاً تمایل به چاقی دارند، پس مقدار غذا را با توجه به وزن، سن و تحرک و طبق راهنمای بسته‌بندی تنظیم کنید و میان‌وعده‌ها را جزو کالری روزانه حساب کنید. برای کاهش خطر پیچ‌خوردگی معده، غذای روزانه را در دو یا سه وعده بدهید و حدود یک ساعت قبل و بعد از غذا ورزش سنگین نکنید.
آراستگی و نظافت
پوشش پرپشت نیوفاندلند نیازمند رسیدگی منظم است. دست‌کم دو تا سه بار در هفته با برس سیمی و شانه دندانه‌بلند تا لایه زیرین برس بکشید و در فصل‌های ریزش، معمولاً بهار و پاییز، برسزدن روزانه لازم است. پشت گوش‌ها، زیر بغل و پشت ران‌ها بیشتر گره می‌خورند. حمام هر یک تا دو ماه کافی است و خشک‌کردن کامل با سشوار مخصوص سگ اهمیت زیادی دارد تا رطوبت در زیرپوش نماند و عفونت پوستی ایجاد نکند. آبدهان زیاد، بهویژه بعد از آبخوردن و غذا، بخشی از زندگی با این نژاد است؛ داشتن دستمال در دسترس را جدی بگیرید. گوش‌ها را هفته‌ای یک بار و به‌خصوص پس از شنا بررسی و خشک کنید.
ورزش و تحرک
نیوفاندلند بزرگسال به حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه فعالیت متوسط در روز نیاز دارد؛ دو پیاده‌روی آرام به‌همراه بازی یا، در بهترین حالت، شنا. شنا ورزش ایده‌آل این نژاد است چون فشار کمی به مفاصل وارد میکند. توله‌ها تا پایان رشد نباید دویدن طولانی، پریدن از ارتفاع یا بالا و پایین رفتن مکرر از پله داشته باشند. در هوای گرم ورزش را به حداقل برسانید و فقط صبح زود یا شب انجام دهید. در تابستان‌های تهران و شهرهای گرم، این سگ بیشتر روز را باید در فضای خنک و دارای کولر یا سایه کامل بگذراند.
نگهداری در آپارتمان
نیوفاندلند با وجود آرام بودن در خانه، برای آپارتمان مناسب نیست. جثه غولپیکر، ریزش زیاد مو، آبدهان، دشواری بالا و پایین بردن سگ در پلهها و از همه مهم‌تر حساسیت شدید به گرما، زندگی آپارتمانی را برایش سخت میکند. خانه‌ای با حیاط سایه‌دار، کف خنک و امکان سرمایش در تابستان شرایط بسیار بهتری فراهم میکند. این سگ نباید در حیاط تنها بماند؛ نیوفاندلند برای کنار خانواده بودن پرورش یافته است.
آموزش نیوفاندلند
نیوفاندلند باهوش، مایل به همکاری و نسبتاً آسان‌آموز است، اما به آرامی و با سرعت خودش پیش می‌رود. بهترین روش، تقویت مثبت با تشویق کلامی، نوازش و خوراکی است. لحن تند و تنبیه این سگ حساس را دلسرد میکند.
- کنترل جثه را زود شروع کنید: پریدن روی آدم‌ها و کشیدن قلاده در توله‌ای ۱۵ کیلویی بامزه است، اما در سگی ۶۰ کیلویی خطرناک می‌شود. راه‌رفتن آرام کنار صاحب، نشستن هنگام سلام و ماندن را از ماه‌های اول تمرین کنید.
- اجتماعی‌سازی: با وجود ذات مهربان، آشنایی زودهنگام با آدم‌ها، کودکان، سگ‌ها و محیط‌های مختلف اعتمادبه‌نفس سگ را بالا می‌برد.
- کارهای مناسب نژاد: تمرین‌های آبی، کشیدن گاری سبک و آموزش سگ درمانگر، ذهن این نژاد کاری را فعال نگه می‌دارد.
جلسه‌های آموزش را کوتاه و متنوع نگه دارید و در هوای خنک انجام دهید.
سلامت و بیماری‌های شایع
نیوفاندلند مانند بسیاری از نژادهای غولپیکر عمر نسبتاً کوتاهی دارد و به چند بیماری ارثی حساس است. پژوهشی در بریتانیا در سال ۲۰۲۴ میانگین امید به زندگی این نژاد را حدود ۱۱ سال گزارش کرده است، در حالی که منابعی مانند VCA بازه ۸ تا ۱۰ سال را ذکر میکنند. انتخاب پرورش‌دهنده‌ای که والدین را برای مفصل ران، آرنج و قلب بررسی کرده و آزمایش ژنتیک سیستینوری انجام داده است، اهمیت زیادی دارد.
- دیسپلازی مفصل ران و آرنج: در این نژاد بسیار شایع است.
- تنگی زیر دریچه آئورت (SAS): بیماری مادرزادی قلب که گاهی بدون علامت است و با معاینه قلب کشف می‌شود.
- کاردیومیوپاتی اتساعی (DCM): ضعف و بزرگ‌شدن عضله قلب.
- پیچ‌خوردگی معده (GDV): وضعیت اورژانسی در سگهای سینه‌عمیق.
- پارگی رباط صلیبی: به دلیل وزن زیاد در این نژاد بیشتر دیده می‌شود.
- سیستینوری: اختلال ارثی که به تشکیل سنگ در مجاری ادراری منجر می‌شود.
گرمازدگی هم خطر جدی برای این نژاد است. این اطلاعات جنبه آگاهی‌بخشی دارد و به‌هیچ‌وجه جایگزین معاینه و تشخیص دامپزشک نیست.
نیوفاندلند برای چه کسانی مناسب است؟
نیوفاندلند برای خانواده‌ای مناسب است که سگی آرام، مهربان و کودک‌دوست می‌خواهد و با ریزش مو و آبدهان مشکلی ندارد. صاحب ایده‌آل این نژاد:
- خانه‌ای بزرگ با حیاط سایه‌دار و امکان خنک‌کردن محیط در تابستان دارد، ترجیحاً در منطقه‌ای با آبوهوای معتدل یا سرد.
- وقت کافی برای برسزدن منظم و تمیزکاری خانه دارد.
- می‌تواند هزینه‌های غذا، دارو و خدمات دامپزشکی یک سگ غولپیکر را تأمین کند.
- به دنبال سگ نگهبان پرخاشگر یا همراه دویدن نیست.
برای ساکنان آپارتمان، افراد بسیار وسواسی در نظافت و کسانی که در مناطق گرم و بدون امکان سرمایش زندگی میکنند، نیوفاندلند انتخاب درستی نیست.
عکس‌های سگ نیوفاندلند
پرتره سر سگ نیوفاندلند سیاه با زبان بیرون
عکس: 0x010C · CC BY-SA 4.0
سگ نیوفاندلند قهوهای در حال راه‌رفتن از نمای کنار
عکس: Canarian · CC BY-SA 4.0
سگهای نیوفاندلند در تمرین نجات غریق کنار ساحل دریا
عکس: Jacques Rocquet · CC BY-SA 4.0
بیماری‌هایی که باید بشناسید
دیسپلازی مفصل ران و آرنج
از شایع‌ترین مشکلات این نژاد است و به لنگش و آرتروز زودرس منجر می‌شود. رشد آهسته توله و کنترل وزن بزرگسال خطر را کم میکند.
تنگی زیر دریچه آئورت (SAS)
باریکی مادرزادی مسیر خروج خون از قلب که ممکن است تا مدت‌ها بی‌علامت بماند؛ معاینه قلب والدین و توله توصیه می‌شود.
کاردیومیوپاتی اتساعی (DCM)
بزرگ و ضعیف‌شدن عضله قلب که با خستگی زودرس، سرفه و تنگی نفس همراه است و به پیگیری قلبی منظم نیاز دارد.
پیچ‌خوردگی معده (GDV)
نفخ شدید و چرخش معده که بدون جراحی فوری کشنده است. شکم متورم و عق‌زدن بی‌نتیجه را اورژانسی بدانید.
سیستینوری
اختلال ارثی دفع آمینواسید سیستین که به سنگ‌های ادراری می‌انجامد؛ آزمایش ژنتیک برای والدین در دسترس است.
این اطلاعات جایگزین معاینهٔ دامپزشک نیست. اگر نشانه‌ای از بیماری در سگ خودت دیدی، هرچه زودتر با دامپزشک مشورت کن.
نیوفاندلند داری یا می‌خواهی بگیری؟
غذا، واکسن، رفتار یا علائم بیماری: سؤالت را بپرس تا دستیار پت‌وی با توجه به شرایط پتت جواب بدهد.
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ نیوفاندلند
عمر سگ نیوفاندلند چقدر است؟
نیوفاندلند مانند بیشتر نژادهای غولپیکر عمر نسبتاً کوتاهی دارد و منابع معتبر میانگین ۸ تا ۱۰ سال را ذکر میکنند؛ یک پژوهش بریتانیایی در سال ۲۰۲۴ میانگین حدود ۱۱ سال را گزارش کرده است. کنترل وزن، معاینه منظم قلب و مفاصل و محافظت از سگ در برابر گرما به طول عمر بیشتر کمک میکند.
آیا نیوفاندلند آپارتمانی است؟
خیر. نیوفاندلند در خانه آرام است، اما جثه غولپیکر، ریزش زیاد مو، آبدهان و بهویژه حساسیت شدید به گرما زندگی آپارتمانی را برایش دشوار میکند. بالا و پایین بردن سگی ۶۰ کیلویی در پلهها هم برای مفاصلش مضر است. خانه حیاطدار با سایه کافی و امکان سرمایش انتخاب بسیار بهتری است.
آیا نیوفاندلند با بچه‌ها خوب است؟
بله، نیوفاندلند به صبوری و مهربانی با کودکان مشهور است و به آن سگ پرستار هم می‌گویند. با این حال جثه بزرگش ممکن است کودک خردسال را ناخواسته زمین بزند، پس بازی‌ها باید با نظارت بزرگسال باشد. به کودکان هم یاد بدهید روی سگ سوار نشوند و گوش و دمش را نکشند.
نیوفاندلند چقدر مو و آبدهان میریزد؟
نیوفاندلند پوشش دولایه ضخیمی دارد و در تمام سال، و بهویژه در بهار و پاییز، مقدار زیادی مو میریزد. برسزدن دو تا سه بار در هفته و در فصل ریزش روزانه لازم است. آبدهان این نژاد هم زیاد است، مخصوصاً پس از آبخوردن، غذا یا هیجان، و باید برای پاککردن مرتب آن آماده باشید.
آیا نیوفاندلند گرمای ایران را تحمل میکند؟
نیوفاندلند برای آبوهوای سرد و مرطوب شمال اقیانوس اطلس پرورش یافته و در برابر گرما بسیار آسیبپذیر است. در شهرهای گرم ایران فقط در صورتی میتوان از آن نگهداری کرد که در تابستان فضای خنک با کولر یا سرمایش مناسب، آب خنک دائمی و سایه کامل داشته باشد. ورزش فقط صبح زود یا شب انجام شود.
آیا نیوفاندلند شنا بلد است؟
بله، نیوفاندلند از بهترین سگهای شناگر دنیاست. پنجههای پردهدار، پوشش ضدآب، عضلات قوی و دم پهنی که مثل سکان عمل میکند به آن کمک میکند. این نژاد در گذشته همراه ماهیگیران کار میکرد و هنوز در برخی کشورها برای نجات غریق آموزش میبیند. با این حال شنا را همیشه با نظارت و در آب امن انجام دهید.
تفاوت نیوفاندلند با سنت برنارد چیست؟
هر دو نژاد غولپیکر و آرام هستند، اما نیوفاندلند از کانادا و برای کار در آب و نجات غریق پرورش یافته و معمولاً سیاه، قهوهای، خاکستری یا لندسیر است. سنت برنارد از کوههای آلپ سوئیس و برای جستوجو در برف آمده و معمولاً سفید با لکههای قرمزقهوهای است. نیوفاندلند علاقه بیشتری به آب دارد.
سگ نیوفاندلند با این نام‌ها و املاها هم شناخته و جستجو می‌شود: نیوفانلند، سگ نیوفاندلند، نیوفوندلند، نیوفاوندلند، نیوفی، Newfoundland، Newfie.
